Phong Trào
Hướng Đạo Việt Nam
KỶ NIỆM 80 NĂM HOẠT ĐỘNG
Khi tr.Trịnh Văn Toàn gửi thư yêu cầu tôi viết bài cho đặc
san kỷ niệm 80 năm HĐVN, tôi coi lại những bài viết cũ thấy rằng đã
hai lần tôi kiểm điểm hoạt động của Phong Trào. Lần thứ nhất, theo
lời yêu cầu của tr.Trương Trọng Trác, cố chủ nhiệm bán nguyệt san
Ngày Nay ở Houston (Texas, USA), tôi đã trỉnh bày một số sự việc từ
khi thành lập (1930) đến 1995, dưới tựa đề " 65 năm phục vụ giới
trẻ ". Lần thứ hai, nhân kỷ niệm 100 năm của Phong Trào HĐ Thế Giới
(1907-2007), sau khi trình bày diễn tiến thành lập và phát triển của
HĐ từ Anh quốc ra khắp thế giới, tôi đã nối tiếp ở phần sau các diễn
biến của PT-HĐVN, đặc biệt là hai lần tưởng chừng tan vỡ ở quốc nội
(1945-46 ; 1954-55) rồi lần thứ ba đã khiến phải liều mình vượt biển
tị nạn năm 1975, để kết hợp và hồi sinh ở hải ngoại. Những hướng đạo
sinh kẹt lại ở miền Nam cũng tự động giữ mối giây, can đảm và yên
lặng hội tụ thành những đơn vị HĐ "chui " từ cuối thập niên 1980,
dần dần trở nên " bán công khai " như hiện thời. Vậy các anh chị em
muốn tìm hiểu đầy đủ dữ kiện về sức sống của Phong Trào, nên mở đọc
thêm hai bài này được tồn trữ ở trang web của Chi Nhánh Pháp với
giây nối vào mạng (link) sau :
http://scoutvn.net/truongnienparis/.
Nhìn lại con đường đã qua từ cột mốc
80 năm, tôi thấy đã tới lúc nên và phải nói tới một dữ kiện quan
trọng, là nguyên động lực tiềm ẩn của Phong Trào từ khi thành lập.
Cũng như bốn truyền thống lớn tạo thành nền tảng tinh thần của HĐVN
cũng do tôi liệt kê minh bạch vài năm gần đây mả thôi, chưa có văn bản
và cả lời khẩu truyền nào đề cập đến nguyên động lực ấy. Sự thực là
tôi đã ngần ngừ khá lâu vì không tự cho mình có đủ tư cách và vì không
còn giữ một trách nhiệm gì ở cơ cấu trung ương của Phong Trào. Điều
thúc bách tôi là mức tuổi đời hơn tuổi Phong trào một năm – tôi sinh
năm 1929 - cộng với sự ra đi của một số trưởng lão thành, tình trạng
sức khỏe với thị lực, cơ bắp của tôi bấp bênh trên đà xuống dốc theo
chân mấy đàn anh đàn chị đã buộc tự hạn chế hoạt động như các Trưởng
Nguyễn Duy Thu Lương, Trần Văn Lược, Mai Liệu, Trần Bạch Bích, Đinh
Văn Phức, … Không nhân dịp kỷ niệm 80 năm đây nói ra, chẳng lẽ chờ đến
kỷ niệm 90 năm hay 100 năm hay sao ?
Trong bài 65 Năm Phục Vụ Giới Trẻ,
tôi có hé lộ đôi chút dữ kiện sắp trình bày trong diễn tiến hình thành
và mau chóng bắt rễ của Phong Trào.
Dù ở thế hệ sau, tôi còn cảm nhận được vào đấu thập niên 1950 mối
nhiệt cảm là Lỏng Yêu Nước đã qui tụ các vị tiên phong chính
yếu ngoài Bắc là các Trưởng Trần Văn Khắc, Hoàng Đạo Thúy, Phạm Văn
Nam, Trần Duy Hưng, Trần Văn Tuyên, Ngô Bích San ;
miền Trung là Võ Thành Minh, Trần Điền, Cung Giũ Nguyên, Tạ Quang
Bửu ; và miền Nam là Huỳnh Văn Diệp ; cùng các thân hữu hết lòng bảo
trợ là ba vị Hội trưởng Kỳ Hội : Tống Nguyễn Lễ (Hà Nội), Trần Bá Vị
(Huế), Trần Văn Khá (Saigon). Lúc nhập cuộc năm 1950 với trách vụ
Thiếu trưởng, hầu hết những vị vừa kể tôi chỉ nghe danh mà chưa từng
gặp mặt. Tuy nhiên, tôi nghĩ đã có mối cảm thông sâu xa với các vị
tiền bối đó trong sự nhìn nhận Tình Yêu Tổ Quốc như giá trị tối
thượng.
Trong một thời đại nhất định cuối thập niên 1930
đầu thập niên 1940, người ta có thể mạnh miệng chủ trương không ngại
sai lầm là mỗi trưởng hay tráng sinh HĐVN là một người yêu nước. Đồng
thời, cũng có thể thở dài mà than cho sự mù mờ về chính trị, về bàn cờ
thế giới, khiến cho những phần tử ưu tú và đầy thiện chí nhiều vị tiếp
đó đã chọn lựa phương thức, đường lối phụng sự đất nước không phù hợp
với tiêu chuẩn HĐ, lọt vào ách cộng sản, trở thành nạn nhân dại khờ đã
phản bội lý tưởng cùng tinh thần HĐ của chính mình, cộng thêm lý tưởng
và hoài bão đóng góp cho nền độc lập tự chủ thực sự của dân tộc. Nhận
định không phải để buộc tội hay kết tội, nhưng để ai đi sau khỏi sa
vào cạm bãy hại mình hại người, gây thương tổn ý chí với nghị lực dân
tộc chỉ vì óc tự hào chủ quan,
lười biếng sử dụng năng khiếu quan sát và suy luận
của HĐ.
Trở về hiện tại ở mốc 80 năm, một câu hỏi đến
lượt đặt ra cho chính tôi và cho các anh chị em tức là Phong Trào hải
ngoại : tình yêu Tổ Quốc như một truyền thống nền tảng có còn sống
động hay không trong giới trẻ Việt, trong những người trách nhiệm từ
đơn vị đến trung ương ? Tại sao hỏi ? Vì nếu không có nguyên động lực
này làm sức đảy âm thầm và mạnh mẽ thì thiết tưởng tương lai Phong
Trào rất khó bảo đảm. Cũng là bình thường nếu sự thăng hoa thành đạt
lôi cuốn mạnh về hướng hòa nhập hoàn toàn vào xã hội định cư ; dù
không chối bỏ nguồn gốc thì lòng yêu VN quê hương cũ sẽ vô hình chung
trở thành thứ yếu, không cùng thang bậc với tinh thần trách nhiệm và
bổn phận đối với quốc gia mới.
Một cách thử nghiệm dễ dàng là hãy điểm xem bao
nhiêu HĐVN thấu hiểu hay đã được giảng dạy, chỉ dẫn, để đọc Hiến
Chương Costa Mesa như một tuyên ngôn giản dị, khiêm tốn, về lòng yêu
nước trung thực của những con người HĐVN thế hệ trưởng thành trước
1975. Trái với thời kỳ tiền chiến, nay tôi chỉ nhìn thấy lác đác một
số hành vi không đồng đều trọng lượng trong tình yêu Tổ Quốc đúng
nghĩa, có tính khách quan không thiên lệch và hoàn toàn không do tham
vọng, chủ kiến vị kỷ. Đây là những hành động gương mẫu mà tôi không
thể nêu đích danh người đã thể hiện, chỉ vì không muốn đem lại thay vì
sự khâm phục tương xứng, sẽ có những luận điệu đố kỵ, đả kích bằng sự
xuyên tạc, sự vu khống chụp mũ gây nghi ngờ chia rẽ, và nguy hiểm
nhất, là tạo sự chán nản bỏ cuộc để khỏi đối mặt với kẻ xấu trong vỏ
ngoài HĐ.
Kể từ trại Thẳng Tiến 8 (hè 2006), khi tôi chấm
dứt sự can dự vào các công tác điều hành ở HĐTƯ-BTV, tôi nhận được rất
hiếm thông tin về sinh hoạt PT liên quan đến sứ mệnh giáo dục truyền
thống, gồm tin tức và thành quả của cuộc họp mặt do HĐTƯ-BTV triệu tập
năm 2008 để kỷ niệm 25 năm Hiến Chương PT-HĐVN hải ngoại. Buổi kỷ niệm
đã tổ chức ở hội trường Costa Mesa của Nữ HĐ Hoa Kỳ, cũng là địa điểm
mượn được năm 1983 để thảo luận dự án tạo lập một hệ thống kết hợp
chung ; hội nghị 1983 biểu quyết tuân nhận trong đồng thuận tuyệt đối
bản Hiến Chương là tôn chỉ và định hướng nền tảng của Phong Trào. Hình
như không có tin tức gì về hội nghị kỷ niệm 2008 được quảng bá, tỉ dụ
đã hội tụ được bao nhiêu trưởng và đơn vị, số thành viên hội nghị 1983
những ai hiện diện, nghị trình gồm tiết mục nào, lời của chủ tọa (phải
chăng tr.Trần Xuân Đức thay mặt tr.Võ Thành Nhân ?), phúc trình về sự
thực thi Hiến Chương trong 25 năm, các phát biểu của tham dự viên nếu
có, v.v… Lẽ nào đây là tin kín, chỉ gửi cho thành viên BTV và HĐTƯ hay
sao ? Hoặc là tin vặt, không đáng quảng bá trong tập thể anh chị em
HĐVN ?
Để tạm kết thúc bài viết, xin đính kèm một tài
liệu lịch sử bên lề Hội Nghị Costa Mesa 1983, có chữ ký thủ bút của
tr.Trần Văn Khắc cùng một số Trưởng và có thể phản ánh phần nào không
khí phấn khởi ở thời điểm. Lá Tâm Thư này đồng thời là một phương thức
cảnh tỉnh gián tiếp một phần tử có tâm địa bất lương và lợi dụng, sau
cùng đã bị trục xuất năm 1984.
Voi Già Nghiêm Văn Thạch – Paris th/6-2010
