Tóm lược
LỊCH SỬ PHONG TRÀO HĐVN
và biến cố thời sự trong giai đoạn
DẪN NHẬP - Do tình
cờ của hoàn cảnh, Phong trào HĐ thành lập ở VN cùng thời điểm với
Đảng Cộng sản. Sau đó, nhiều Trưởng và Đoàn sinh HĐ đã đóng góp tích
cực vào trào lưu tranh đấu dành độc lập tự chủ.
Lịch sử HĐVN vì thế,
đã gắn liền với lịch sử của đất nước trong từng bước thăng trầm từ
70 năm nay...
1929 - Thiếu sinh VN đầu tiên được
nhận vào một đơn vị HĐ Pháp (SDF, Công Giáo) lập căn cứ tại trường
trung học Albert Sarraut, Hà Nội (tr. Vũ Ngọc Tân). Trước đó, đã có
một vài đơn vị Pháp thuộc các hệ thống Công Giáo (SDF - Scouts de
France), Thế Tục (EDF - Eclaireurs de France) hoặc Tin Lành (EU -
Eclaireurs Unionistes) xuất hiện tại Hà Nội và Saigon, nhưng chỉ
thâu nhận trẻ em Pháp và không hoạt động lâu bền.
- VN Quốc Dân Đảng khởi nghĩa thất bại. Tân Đảng trưởng Nguyễn Khắc
Nhu (Đầu Xứ Nhu) bị thương, tự sát. Cựu Đảng trưởng Nguyễn Thái Học
và nhiều cấp lãnh đạo bị bắt, sau đó bị kết án tử hình (13 người lên
đoạn đầu đài ở Yên Bái, địa điểm nổi dạy chính yếu).
1930 - Tr.Trần Văn Khắc thành lập
đơn vị HĐ gồm toàn người Việt với sự ủng hộ của ô.Tống Nguyễn Lễ,
Hội trưởng EDEP (Trường Thể Dục) ở Hà Nội. Tham dự lớp đầu có các
ông Võ An Ninh, Nguyễn Xuân Chính, Tạ Văn Giục, v.v. Đơn vị gọi là
Ban Đồng tử quân, sau lấy tên là đoàn Lê Lợi, khăn quàng nền xanh
lá cây viền đỏ.
- Ô.Nguyễn Tất Thành (tức là Hồ Chí Minh từ 1941 - xin coi tiếp ở
dưới), với tư cách ủy viên của Đông Phương Cục Đệ Tam Quốc Tế Cộng
Sản (Komintern), triệu tập hội nghị bí mật ở Hongkong, thành lập
Đông Dương CS Đảng.
1931- Tr. Hoàng Đạo Thúy nhập cuộc,
lập ấu đoàn (bầy) Lê Lợi. Nhiều tỉnh như Lạng Sơn, Nam Định, Hải
Phòng, Thái Bình, hưởng ứng phong trào, tổ chức đơn vị VN theo mẫu
Liên đoàn Lê Lợi. Tr. Trần Văn Thao lập đơn vị VN (Công giáo) trong
hệ thống SDF.
- Tr. Trần Văn Khắc trao Phong trào miền Bắc cho tr. Hoàng Đạo Thúy,
xin thuyên chuyển vào Saigon, rồi cùng với các trưởng Lương Thái,
Huỳnh Văn Diệp, Trần Coln, v.v. thành lập Hội HĐ Nam Kỳ. Hội Trưởng
là ô. Trần Văn Khá.
- Tr. Hoàng Đạo Thúy đổi danh xưng là Hướng Đạo Sinh (thay vì Đồng
Tử Quân) và chọn áo sơ-mi màu củ nâu với quần cụt màu xanh biển làm
đồng phục. Tổ chức và sinh hoạt theo mẫu EDF. Trong Lời Hứa dịch
đúng văn bản của EDF không có bổn phận tâm linh. Nhưng Lời Hứa và
Luật HĐ công khai đặt lên hàng đầu bổn phận Trung thành với Tổ quốc
gây tác động mạnh mẽ vào lúc cuộc khởi nghĩa của VN Quốc Dân đảng
còn dư âm vang dội. Ô. Nguyễn Lễ nhận là Hội trưởng HĐ Bắc Kỳ.
- Hội HĐ Nam Kỳ ấn hành tờ Hướng Đạo. Triều đình Mên (Cambodia) cử
Giám đốc Học chính tiếp xúc với tr. Trần Văn Khắc để hỏi thể thức và
lấy tài liệu tổ chức HĐ.
- Một phái đoàn HĐ Nam Kỳ do tr. Trần Văn Khắc
hướng dẫn, lên Nam-Vang (Phnom Penh) theo lời mời của nhà Vua, dự
trại ra mắt HĐ Mên và chứng kiến lễ tuyên hứa của Thái tử Monireth.
Vua Mên ngỏ ý tặng huân chương, tr. Trần Văn Khắc từ khước, xin
nhường cho hai trưởng phụ tá.
- Tr. Trần Văn Khắc thúc đẩy sự thành lập Hội HĐ
Trung Kỳ với Hội trưởng là ô. Trần Bá Vị, các trưởng Võ Thành Minh,
Trần Điền... Hội VN ba Kỳ đều ký danh với EDF. Họp Bạn VN toàn cõi
do tr. Trần Văn Khắc tổ chức ở sân vận động Dakao Saigon, có đủ các
phái đoàn Nam, Trung, Bắc, thêm phái đoàn Mên từ Nam-Vang xuống, và
một số đơn vị HĐ Pháp, Trung Hoa, ở Saigon.
- Tổng Hội HĐ Pháp đặc cử tr. André Lefèvre (EDF)
qua Đông dương công cán. Lão Hải-ly (Old Beaver) lần lượt thăm HĐ
Pháp và bản địa ở 5 xứ ; thảo luận việc hợp nhất tổ chức ; và triệu
tập cấp lãnh đạo mỗi xứ tới Dalat dự khóa huấn luyện trưởng do
Trưởng điều khiển, trước khi trở về Pháp phúc trình. Thành phần VN
có đầy đủ các trưởng thuộc thế hệ sáng lập : Trần Văn Khắc, Huỳnh
Văn Diệp, Võ Thành Minh, Trần Điền, Cung Giũ Nguyên, Hoàng Đạo Thúy,
Trần Văn Tuyên, Phạm Văn Nam...
- Tổng hội HĐ Pháp bổ nhiệm tr. Raymond Schlemmer
(SDF, Khóa trưởng Ngành Tráng ở trại trường Le Breuil), cựu đề đốc
hải quân (hưu trí), qua Đông Dương nối tiếp công cuộc vận động do
Tr. Lefèvre đã đặt nền tảng. Kết quả là sự thành lập Liên hội HĐ
Đông Dương (FIAS), chi nhánh thuộc địa của Tổng hội HĐ Pháp. Chủ
tịch Liên hội - Thụ ủy Thường trực (Permanent Delegate) của Tổng hội
SF - là Tr. André Consigny (EDF) ; phụ tá là Tr. Serène (SDF). Mỗi
xứ có 2 thành viên trung ương gồm 2 Tổng ủy viên, một của các đơn vị
Pháp (EDF, SDF, EU), một của các đơn vị bản địa (VN, Mên, hay Lào -
Laos). Thành viên chấp hành Bắc Kỳ là tr. Hoàng Đạo Thúy và tr.
Bernard (EDF) ; Trung Kỳ là (tr. Võ Thành Minh và tr. Niedrist (EU)
; Nam Kỳ là tr. Trần Văn Khắc và tr. Huet (SDF). Tr. Schlemmer được
cử làm Ủy viên Huấn Luyện (UV.HL) kiêm DCC Thiếu và Tráng của Liên
hội. Ban Thường vụ đặt ở Huế, gồm các trưởng Schlemmer (Trưởng ban),
Võ Thành Minh (Tổng thư ký) và Niedrist (Ủy viên). Tr. Võ Thành Minh
mở cuộc thi tuyển, rồi chọn kiểu Bông Sen vẽ phỏng như bông Bách hợp
(huệ) làm huy hiệu thống nhất của Liên hội. Cùng vào khoảng thời
điểm này, tr. Võ Thành Minh tham khảo ý kiến Lễ Bộ Thượng Thư (Tôn
Thất Toản) Triều dình Huế, xác định rằng các đơn vị VN theo nghi
thức chào quốc kỳ màu vàng tuyền treo đồng hàng với cờ Pháp. Nhưng
các đơn vị VN ba Kỳ thường dùng lá cờ HĐ (nền xanh với huy hiệu Bông
Sen-Bách hợp và bảng châm ngôn Sắp Sẵn) trong lễ thượng kỳ mà thôi,
trừ khi có sự hiện diện của nhà chức trách ở buổi lễ. Khi nhận trách
vụ TTK.BTV Liên hội, tr. Võ Thành Minh «trao đuốc» cho tr. Tạ Quang
Bửu điền thế làm Tổng ủy viên HĐ Trung Kỳ.
- Hội HĐ Bắc Kỳ ra tờ Thẳng Tiến (do tr. Trần Văn
Tuyên phụ trách). Liên hội ấn hành tờ Le Chef dành cho Trưởng (do
tr. Võ Thành Minh phụ trách). , dùng Pháp ngữ để phổ biến chung cả
bên hai xứ Mên, Lào.
- BP, Thủ lãnh HĐ Thế giới (từ 1922), quyết định
Lời Hứa HĐ từ nay phải ghi bổn phận tâm linh lên hàng đầu. Tuy
nhiên, tiêu chuẩn nguyên lý mới ấn định không có hiệu lực hồi tố :
các thành viên Phong trào Thế giới trước 1936 không bắt buộc phải bổ
túc Lời Hứa (trường hợp EDF). Quyết định này Liên hội FIAS có thể
không biết, vì không trực tiếp với HĐ Thế giới.
1938 - Khánh thành Trại Trường Bạch Mã, tạo dựng trên miếng đất
Vua Bảo Đại tặng khi tiếp kiến tr. Schlemmer, và với khoản tiền Vua
Mên Sisowath đóng góp phụ thêm. Các khóa đầu gồm Thiếu I (tháng 7)
và Thiếu II với Tráng I (tháng 8). Những trưởng cao cấp dự khóa huấn
luyện 1936 ở Dalat đã theo một trong 3 khóa này và được trao Bằng
Rửng (Wood Badge). Mỗi xứ chịu trách nhiệm tổ chức huấn luyện trưởng
cấp Dự Bị (phía 3 Kỳ VN đặt thêm cấp Sơ Luyện trước), để gửi tiếp
lên các khóa ở Trại Trường gồm 2 bực : Bạch Mã (hoàn luyện, 10 ngày
- khăn quàng nền xám, thêu hai đợt sóng màu xanh ở góc nhọn sau
lưng) cho Trưởng và phụ tá đơn vị ; và Bằng Rừng (chuyên sâu, thêm 3
ngày - khăn quàng Gilwell nền xám hồng, với nút da 2 vòng đan và
giây đeo 2 mẩu gỗ) cho liên đoàn trưởng, ủy viên cùng trưởng huấn
luyện.
1939 - Tr. Tạ
Quang Bửu và tr. Vũ Ngọc Tân dự họp bạn Tráng thế giới kỳ II ở
Scotland dịp hè. Sau đó tr. Tạ Quang Bửu nhập trại Gilwell dự hai
khóa Thiếu và Tráng. Đồng thời Nữ trưởng Chauvet (SDF) dự khóa Ấu để
về làm Khóa trưởng Ấu (Akéla Leader) cho Liên hội FIAS.
- Pháp thua trận (đầu cuộc chiến Thế Giới II), bị
Đức Quốc xã chiếm đóng. Chức quyền cai trị Đông dương theo chính phủ
Vichy của Thống chế Pétain đã ký hàng ước với Hitler.
- Tổng hội HĐ Pháp duy trì hoạt động dưới thẩm
quyền chế độ Pétain, nên mặc nhiên (cùng với chi nhánh FIAS) không
còn tư cách thành viên Tổ chức HĐ Thế Giới, trụ sở ở Luân-đôn (Anh
quốc). BP đã qua hưu dưỡng ở Nam Phi trước khi chiến tranh xảy ra
(rồi mất ở đó năm 1941).
Những HĐ Pháp không chấp nhận đầu hàng vượt biển
qua Anh quốc theo De Gaulle, hoặc gia nhập các lực lượng kháng chiến
bí mật ở trong nước.
- Ô.Nguyễn Tất Thành đợi lệnh ở Moscow từ 1936,
được Staline cho trở về Á châu để khai thác tình trạng chiến tranh
thuận lợi cho cách mệnh.
- Họp Bạn Rừng Sặt (Bắc Ninh) kỷ niệm 10 năm HĐ
Bắc Kỳ.
- Quân đội Nhật bỏ rơi để Pháp tiêu diệt lực
lượng Phục Quốc Quân (lãnh tụ Trần Trung Lập) tấn công mở đường vào
Lạng sơn, khi Toàn quyền Đông Dương chịu nhận cho họ đóng quân trên
lãnh thổ, kiểm soát đường xe lửa Hà nội - Vân Nam, và nối liền tuyến
tiếp tế cho đạo quân xâm lăng đã chiếm Phi Luật Tân, chuẩn bị tấn
công Singapour, Mã Lai, Nam Dương, . . .
1941 - Họp
Bạn Đông Dương ở Quảng Tế, Huế (5 xứ : Bắc, Trung, Nam, Mên, Lào) ;
Vua Bảo Đại chủ tọa lễ khai mạc.
- Tr. Hoàng Đạo Thúy bí mật hẹn tr. Tạ Quang Bửu
tới gặp ở động Hoa Lư (Ninh Bình), đồng thỏa thuận hợp tác với tổ
chức tranh đấu kháng Pháp-Nhật biết là cộng sản. Ô. Nguyễn Hữu Đang,
TTK hội Truyền Bá Quốc Ngữ (ủy viên trí vận tại Hà Nội của Đông
Dương CS Đàng), được tr.Thúy mời làm Cố vấn Tráng đoàn Lam Sơn (do
tr.Thúy điều khiển).
- Hội nghị Liễu châu do Tướng Trương Phát Khuê,
tư lệnh Quảng Tây, triệu tập, đạt thỏa thuận hiệp nhất các lực lượng
cách mệnh VN dưới danh hiệu Việt Nam Cách Mệnh Đồng Minh Hội (VNCM
ĐMH) ; chủ tịch là Nguyễn Hải Thần, phó chủ tịch là Hồ Chí Minh.
Ô.Hồ Chí Minh tình nguyện về nước đặt hệ thống tình báo theo dõi
hoạt động quân sự Nhật và cấp cứu phi công Mỹ máy bay bị bắn rớt. Do
đó, cơ quan Office of Strategic Services (OSS - tình báo Hoa Kỳ) cấp
một điện đài (radio) ; tướng Trương Phát Khuê cho tiền (150.000 quan
kim) và ít vũ khí (1.000 khẩu súng).
- Tr. Tạ Quang Bửu được cử làm UV-HL Liên Hội
kiêm DCC Thiếu và Tráng thay tr. Schlemmer về Pháp hưu dưỡng. Tr. Tạ
Quang Bửu trao trách vụ Tổng ủy viên HĐ Trung Kỳ cho tr. Phan Như
Ngân.
- Tr. Trần Văn Khắc lâm trọng bịnh cáo lui, trao
đuốc cho tr. Huỳnh Văn Diệp làm Tổng Uỷ Viên (TUV) ở Nam Kỳ. Họp bạn
Tráng ở Trường yên (Ninh Bình).
- Toàn quyền Đông Dương (Đô đốc Decoux) cử Thiếu
tá Ducoroy phát động rầm rộ phong trào thanh niên thể dục thể thao,
rập theo tổ chức sinh họat thanh thiếu niên của chế độ Pétain bên
Pháp, mong ngăn chặn và dành ảnh hưởng với trào lưu tranh đấu cho
nền độc lập tự chủ trong giới trẻ 5 xứ. Tr. Serène và Tr. Cung Giũ
Nguyên chủ trương tập san Sổ Tay của Giới Trẻ (Carnets de la
Jeunesse) bằng Pháp ngữ.
- Ô.Nguyễn Tất Thành, dùng giấy tờ giả với tên Hồ
Chí Minh, bị quân biên phòng Tưởng Giới Thạch bắt ở địa phận Quảng
Tây và giam giữ vì tình nghi muốn liên lạc với Mao Trạch Đông.
1944 - Khoá huấn
luyện chót ở Trại Trường Bạch Mã do tr.Cung Giũ Nguyên đảm nhiệm,
thay thế tr.Tạ Quang Bửu đã thác bận việc riêng.
- Họp bạn Tráng toàn cõi chia 2 nơi vì giao thông
khó khăn : Qua Châu (Thanh Hóa) và Mỹ Khê (Nha Trang) nhưng cùng
theo một chương trình duy nhất.
1945 - Ngày 09 tháng 3 d.l. Nhật đảo chính, bắt giữ quân đội và
cấp cai trị Pháp ở Đông dương ; trao quyền lại cho các Quốc
vương VN, Mên, Lào. Vua Bảo Đại tuyên bố nền độc lập thống nhất
của VN , bổ nhiệm ô.Trần Trọng Kim làm Thủ tướng, ô.Phan Kế Toại
làm Khâm sai miền Bắc, ô. Nguyễn Văn Sâm làm Khâm sai miền Nam.
- Ô. Phan Anh, Bộ trưởng Thanh niên, gửi thư yêu
cầu HĐ miền Trung tham gia tổ chức Thanh Thiếu niên Tiền phong của
Bộ. Tr. Phan Như Ngân, Tổng ủy viên, phúc đáp rằng qui chế HĐ không
cho phép làm như vậy. Để tránh va chạm, Trưởng TUV cho lệnh giải tán
các đơn vị thuộc quyền.
- Các trưởng Trần Văn Tuyên, Phan Xuân Thiện, Mai
Liệu, hợp tác với ô. Nguyễn Tường Bách, tổ chức Quốc Gia Thanh Niên
Đoàn, mở lớp huấn luyện ở Hà Nội.
-
Tr.Hoàng Đạo Thúy được mời vào mật khu họp Hội nghị Tân Trào (Thái
Nguyên, tháng 7-1945) của Mặt Trận Việt Nam Cách Mệnh Đồng Minh, gọi
tắt là Việt Minh. Hội nghị quyết định phát động tổng khởi nghĩa dành
chính quyền.
- Nhật bản đầu hàng sau hai trái bom nguyên tử tàn phá Quảng Đảo
(Hiroshima) và Trường Kỳ (Nagasaki). Ngày 19 tháng 8 dl, lợi dụng
khoảng trống chính quyền vì chính phủ Trần Trọng Kim đã từ nhiệm,
với sự hỗ trợ của ô.Trần Văn Lai, Thị trưởng Hà nội, một nhóm Việt
Minh (gồm tr.Nguyễn Hữu Đang) xâm nhập tổ chức biểu tình của công
chức và sinh viên học sinh trước Nhà Hát Lớn. Họ cướp diễn đàn,
trương cờ đỏ sao vàng cùng các biểu ngữ đã chuẩn bị sẵn, dẫn đầu
đoàn biểu tình tới chiếm dinh Khâm sai (Phủ Thống sứ cũ). Ô.Nguyễn
Xuân Chữ, chủ tịch Ban Giám đốc Chính trị (mới lập để thay thế Khâm
sai Phan Kế Toại từ chức), từ khước sự can thiệp của quân đội Nhật
để giữ trật tự và ra lệnh cho Bảo An Binh canh gác dinh Khâm sai
đừng kháng cự.
Dân HĐ thấy nhiều trưởng cao cấp và tráng sinh
(nhất là của Lam Sơn), như ôô. Hoàng Đạo Thúy, Tạ Quang Bửu, Nguyễn
Hữu Đang, Trần Duy Hưng, Tôn Thất Tùng, v.v. đồng thời lộ diện là
thành viên MT Việt Minh. Tr.Hoàng Đạo Thúy đích thân tiếp xúc với
các trưởng và tráng sinh khác để chiêu dụ tham gia các đoàn thể Cứu
Quốc của VM.
- Ô.Hồ Chí Minh lúc đó qua Côn Minh (Vân Nam) mong gặp ô.Sainteny,
đặc ủy của De Gaulle, nhưng ông Sainteny đã về Pháp nhận lệnh. Cuối
tháng 8 dl. Ô.Hồ Chí Minh mới có mặt ở Hà Nội, ra mắt dân chúng đọc
«tuyên ngôn độc lập» ngày 02.9 ở quảng trường nay gọi là Ba Đình
(tr. Nguyễn Hữu Đang là Trưởng ban tổ chức).
- Hết năm 1945, tr. Hoàng Đạo Thúy (cùng tr.Tạ Quang Bửu phụ tá ô.Võ
Nguyên Giáp ở Bộ Quốc phòng và mới được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký nghị
định bổ nhiệm làm Giám đốc trường võ bị Trần quốc Tuấn sẽ thiết lập
ở Sơn Tây) tổ chức trại Tân Trào ở Đại học xá Hà Nội "chào mừng cách
mạng thắng lợi". Ô.Hồ Chí Minh nhận lời đến trại, được tr.Trần Duy
Hưng, Thị Trưởng Hà Nội từ ngày19.8, tiếp đón trong đồng phục HĐ và
hướng dẫn đi thăm toàn khu.
1946 - Tháng
3 dl. tr.Hoàng Đạo Thúy triệu tập đại hội đồng hiệp nhất HĐ 3 Kỳ tại
trụ sở phố HàngTrống. Chiến tranh chống Pháp (binh đoàn Leclerc do
Tướng De Gaulle ủy nhiệm qua hồi phục nền đô hộ ở Đông Dương) đã
khởi sự ở miền Nam, các đơn vị tán lạc, chỉ có vài sinh viên ở Đại
học Hà Nội như ô. Lưu Hữu Phước, tráng sinh Lam Sơn, làm đại diện
không có thụ ủy. Các đơn vị miền Trung ngưng sinh họat theo lệnh tr.
Phan Như Ngân, hầu hết không được tin, trừ vài người có mặt ở Hà Nội
như tr. Bạch Văn Quế, tr. Vĩnh Bang... Vào phút chót, tr. Võ Thành
Minh, TTK Liên hội, từ Vinh ra kịp. Tr. Hoàng Đạo Thúy tới khai mạc
đại hội trong bộ quân phục VM. Buổi chiều hôm đó, Trưởng thác bận
không tới, vì đã ngầm cắt cử một tráng sinh Lam Sơn, ô.Lê Trác, đứng
ra cổ xúy lập «Hội HĐ Cứu Quốc» tức là gia nhập MTVM ! Đại hội liền
phân ra hai khối, tranh cãi gay go và quyết liệt, đôi lúc hỗn loạn.
Tr. Võ Thành Minh nhiều lần can thiệp, phân tách và giải thích cặn
kẽ những luận cứ mâu thuẫn, nghịch lý với nền tảng HĐ, rồi được trao
nhiệm vụ làm chủ tọa để giữ cuộc thảo luận trong tình huynh đệ và kỷ
luật HĐ. Nhờ những giọt lệ của tr. Phạm Biểu Tâm, tráng sinh Lam
Sơn, rơi trên diễn đàn khiến đại hội cảm xúc mãnh liệt, tr. Võ Thành
Minh thuyết phục được đa số chấp thuận danh hiệu thích hợp : «Hội HĐ
Việt Nam». Huy hiệu Liên hội FIAS cũng được đại hội duy trì. Ô.Tống
Nguyễn Lễ vẫn là Hội trưởng. Tuy nhiên, Tr.Hoàng Đạo Thúy thu xếp
«trao đuốc» cho một tráng sinh Lam Sơn là Hoàng Văn Quí (trùng tên
với nhạc sĩ HĐ Hoàng Quí) làm Tổng ủy viên toàn quốc, với các Ủy
viên cùng thuộc hàng ngũ VM cả như tr.Tạ Quang Bửu, tr.Trần Duy
Hưng, tr.Ngô Bích San. Tr.Hoàng Văn Quí, TUV, cùng một phụ tá (phỏng
đoán là tr.Trần Duy Hưng) yết kiến chủ tịch Hồ Chí Minh, đệ trình
bản Điều Lệ Hội HĐVN. Ô.Hồ Chí Minh nhận làm Hội trưởng Danh dự ;
duyệt ký và cho công bố nghị định chấp thuận sự thành lập Hội HĐVN.
Nhưng lúc ấy, các HĐS miền Nam và miền Trung cùng phần lớn đoàn sinh
miền Bắc đã đứng vào tổ chức thiếu nhi của VM ở nơi cư ngụ. Một số
không nhỏ trưởng và tráng sinh như các ông Trần Văn Tuyên, Phan Xuân
Thiện, Mai Liệu, v.v. đã tạm biệt phong trào HĐ để tham gia tranh
đấu dành độc lập ở tuyến đối nghịch ; nên trong thực tế, Hội HĐVN
tân lập chưa có thực thể sinh hoạt như một tổ chức HĐ.
- Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Thỏa ước Hạ long, nhận cho quân đội Pháp
đổ bộ vào miền Bắc thay thế quân đội Tưởng Giới Thạch giải giới quân
Nhật. Ngày 19 tháng 12 dl. chiến sự bùng nổ từ Hà Nội đặt toàn cõi
vào cuộc chiến sau mệnh danh là VN-1 (1946-54).
- Bộ Tổng ủy viên cũng như các trưởng Hoàng Đạo Thúy, Tôn Thất Tùng,
Lưu Hữu Phước, v.v. đều theo chính phủ Hồ Chí Minh lên mật khu Việt
Bắc và kẻ trước người sau, đã chính thức trở thành đảng viên Cộng
sản.
----o----
1947 -
Tr.Trần Văn Tuyên cùng các nhân sĩ lưu vong hội tụ ở Hongkong góp
phần tích cực cho sự thành tựu của Giải pháp Bảo Đại. Pháp thừa nhận
Quốc gia Việt Nam (State of Viet Nam) «độc lập trong Liên Hiệp Pháp»
với Quốc trưởng Bảo Đại. Quốc kỳ hình chữ nhật, nền vàng, có 3 sọc
đỏ tượng trưng ba miền. Quốc ca lấy nhạc bản Tiếng gọi Sinh viên
(của Tổng hội Sinh viên Hà Nội, 1944, do Lưu Hữu Phước sáng tác),
sửa lời thành Tiếng gọi Công dân.
- Các trưởng Trần Văn Quế, Nguyễn Văn Điểu, tái lập HĐ ở Saigon.
Tr.Trần Văn Quế lộ hành vi hoạt động VM, bị Pháp bắt giữ rồi tra tấn
đến chết. Sinh hoạt HĐ ở Saigon lại bị gián đoạn.
- Tr. Trần Văn Khắc sang Pháp chữa bệnh.
1948 - Sau
khi thắng Tưởng Giới Thạch và lập chính thể Cộng hòa Nhân Dân Trung
quốc, Mao Trạch Đông liền tăng cường sự trang bị và tiếp tay với bộ
đội VM. Tướng Trần Canh, một trong 5 vị chỉ huy quân sự Trung quốc
hàng đầu, được đặc cử làm Tư lệnh lực lượng chiến đấu và cố vấn cho
chủ tịch Hồ Chí Minh.
1949 - Tr.
Hoàng Đạo Thúy tháp tùng ô.Hồ Chí Minh thị sát mặt trận biên giới
Hoa-Việt sau chiến thắng tiêu diệt quân đoàn Lepage, được ô.Hồ Chí
Minh giới thiệu với tướng Trần Canh, tại ban chỉ huy chiến dịch (có
tài liệu cho hay kế hoạch hành quân đã được Mao Trạch Đông chuẩn y
(t.c. Thế Kỷ 21, số 149 tháng 9, 2001 - Lê Mạnh Hùng : Quan hệ tay
ba VM-TC-Liên Xô).
- Chính phủ đầu tiên của Quốc gia Việt Nam (Thủ tướng Nguyễn Văn
Xuân) thành lập, có tr.Trần Văn Tuyên là Bộ trưởng Thông Tin.
- Tr.Trần Văn Khắc lành bệnh, từ Pháp trở về, định cư ở Dalat.
1950 - Cuộc vận
động tái lập HĐVN khởi sự ở miền Bắc từ 1949, bước vào giai đoạn
thành lập đơn vị. Tr.Trần Văn Thao, Trưởng Ban Vận động, thu hồi trụ
sở Hội ở phố Hàng Trống, và được vị Thủ hiến Bắc Việt (Nguyễn Hữu
Trí) trợ cấp 10.000 đồng để xây Phòng chiếu bóng Lửa Hồng dành cho
trẻ em. Sau thời gian đầu sống èo uột, do sáng kiến của Tr.Trần
Trung Du, quản lý thứ 3 (kế tiếp Tr.Trần Văn Thao và Tr.Lê Trường
Thọ), rạp Lửa Hồng thu hút đông đảo khán giả tí hon, trở nên nguồn
tài trợ dồi dào cho quỹ Hội.
- Tr. Vũ Trọng Hoàn, cựu Châu trưởng Sơn Nam, nhận chức TUV miền Bắc
khi Tr.Phạm Văn Nam từ khước lời thỉnh mời của Tr. Trần Văn Thao.
Tái lập Châu Thăng Long (Tr. Nguyễn Trường Tư, Châu trưởng) gồm 4
Đạo ở Hà Nội : Vĩnh Thuận (Tr.Đoàn Văn Thiệp, Đạo trưởng) ; Kiếm Hồ
(Tr.Lê Trường Thọ, Đạo trưởng) ; Đồng Nhân (Tr.Trần Trung Du, Đạo
trưởng) ; và Thọ Xương (Tr.Nguyễn Tấn Hơn, Đạo trưởng). Mở khóa huấn
luyện Trưởng (Sơ luyện rồi Dự bị Thiếu và Ấu). Tr.Vũ Văn Hoan làm
TUV miền Bắc, thay thế Tr. Vũ Trọng Hoàn rút lui để nhận chức Giám
đốc Thanh Niên Bắc Việt.
- Đại hội đủ mặt phái đoàn 3 Miền : miền Nam do Tr.Nguyễn Chữ và
Huỳnh Minh Quang ; miền Trung do Tr.Tôn Thất Dương Vân và Tôn Thất
Đông ; miền Bắc do Tr.Vũ Văn Hoan và Trần Văn Thao. Tr.Trần Điền
đang phụ tá Tổng trấn Phan Văn Giáo có ra thăm, nhưng không tiện dự
hội nghị. Đại hội quyết định phục hoạt Hội HĐVN, duy trì bản Điều lệ
1946 và phù hiệu cũ. Tr.Vũ Văn Hoan đắc cử TUV toàn quốc. Ô.Trần Văn
Thân, Kỹ Sư, do Tr.Nghiêm Văn Thạch giới thiệu, nhận chức Hội trưởng
HĐVN.
1951 - Tr.Trần
Văn Thao thuyên chuyển vào Nam, giúp Nha Cảnh sát Đô Thành Saigon tổ
chức đoàn HĐ dành riêng cho con em gia đình Cảnh sát. Đoàn này không
gia nhập Hội HĐVN, nhưng sau 1955 được Châu Gia định cho phép các
chỉ huy đơn vị dự khóa huấn luyện trưởng, và mời tham gia vài trại
Họp Bạn Châu. Từ giữa thập niên 60, HĐ Cảnh sát không thấy xuất hiện
nữa.
1952 - Tr.Mai
Liệu từ Phát diệm hồi cư về Hà Nội.
1953 - Hội nghị
Trưởng 3 Miền ở Dalat do Tr. Trần Điền tổ chức và điều khiển dưới
hình thức một trại tu nghiệp mùa hè, tạm thay thế Trại Trường Bạch
Mã chưa mở được. Hội thảo ở trại về Hòa Bình nhân tin sắp có hội
nghị về VN. Tr.Trần Điền lên Dalat trước một tháng, lập một đơn vị
Kha (thiếu sinh lớn) thử nghiệm hoạt động Raiders (HĐ thám kích) do
tr. Michel Menu (EDF) đang đề xướng ở Pháp. Theo đơn xin của tr.Tôn
Thất Dương Vân (TUV), nhà cầm quyền địa phương chấp nhận dành cho
HĐVN quyền xử dụng khu đồi bên hồ Than Thở từng tổ chức khóa huấn
luyện 1936 và cuộc họp mặt 1953 này.
- Khóa Dự Bị Tráng I ở Hà nội, do tr.Mai Liệu phụ trách.
- Dịp lễ Giáng sinh, Họp Bạn Bắc Việt ở sân vận động của Hội SEPTO
(hội EDEP cũ) tiếp đón các trưởng dự đại hội đồng thường lệ. Bất
chấp trở ngại vì chiến sự tăng cường ác liệt, Tr. Đinh Xuân Phức đưa
cả đơn vị (bầy) từ Phát Diệm về Hà Nội họp bạn. Tr. Tôn Thất Dương
Vân đắc cử TUV, rời văn phòng Bộ TUV về Huế và mời Ô. Lâm Toại làm
Hội trưởng. Tr. Trần Điền là Ủy viên Huấn luyện (UVHL).
1954 - Sau khi Pháp thua trận Điện Biên Phủ, Hiệp định Geneva
(Swítzerland) chia cắt đất nước thành hai miền. Ô. Ngô Đình Diệm
nhận chức Thủ tướng, tổ chức cuộc di cư dân chúng ở địa khu trên vĩ
tuyến 16 lựa chọn vào Nam.
- TUV. Tôn Thất Dương Vân bác bỏ đề nghị của tr. Mai Liệu xin di tản
tài sản của Hội ở Hà Nội (có lẽ định lưu nguyên trạng trụ sở phố
Hàng Trống chờ tr. Hoàng Đạo Thúy trở về tiếp nhận !). Tuy nhiên, ô.
Nguyễn Bá Thảo (Thủ quỹ) trước khi di cư, tự động chia cho tr.Lê
Bằng, Châu trưởng Thăng long (ở lại Hà nội), số tiền 30.000 đồng rồi
mang theo số quỹ Hội (còn khoảng 80.000 đồng) vào Saigon. Sau khi
quyết định địa chỉ Hội nay đặt ở Huế, tr. Tôn Thất Dương Vân lấy
toàn bộ khoản quỹ này, mượn thêm nơi các trưởng ở Thừa Thiên (tr.
Đoàn Mộng Ngô là một chủ nợ) ứng ra, để xây văn phòng mới, gồm luôn
rạp Lửa Hồng II tính thay thế LH.1 gây quỹ trung ương. Kế hoạch hoàn
toàn thất bại. Rạp LH.II không bao giờ thành hình ; rốt cuộc, cơ sở
giao cho Đạo Thừa Thiên tùy nghi xử dụng để thỉnh thoảng hội họp. Số
nợ dây dưa, các trưởng ứng tiền nhiều lần nhắc nhở mỗi kỳ đại hội
đồng ; mãi qua giữa thập niên 60 mới trang trải xong.
- Trưởng và đoàn sinh ở lại miền Bắc được lệnh sáp nhập đoàn thanh
thiếu nhi duy nhất của chế độ. Tuy nhiên danh hiệu HĐ còn được duy
trì ở vài hoạt động hình thức cho tới 1956. Ba trưởng HĐ có thành
tích «nằm vùng» trong địa khu Pháp chiếm đóng (Vũ Văn Hoan, Lê Bằng,
Lê Ngọc Chụ) là thành viên phái đoàn thanh thiếu niên VN Dân Chủ
Cộng Hòa (VNDCCH - chính thể miền Bắc) dự đại hội Phong trào Hòa
Bình ở Moscow dưới quyền chủ tọa của Staline. Tr.Hoàng Đạo Thúy và
tr.Tạ Quang Bửu vẫn làm việc ở Bộ Quốc phòng ; tr. Trần Duy Hưng
tái nhiệm Thị trưởng Hà Nội ; không vị nào đả động gì tới sự tồn
vong của HĐ.
1955 - Tr.Tôn
Thất Dương Vân bổ nhiệm tr. Phan Kim Phụng làm Châu trưởng Gia định
thay thế tr.Nguyễn Chữ ra Huế làm việc. Tr.Huỳnh Văn Nhu, Tổng Giám
đốc Thanh Niên, yêu cầu giải tán Đạo Nhà Bè do các phần tử thuộc
Phong trào Hòa bình của Ls.Nguyễn Hữu Thọ (sẽ là Chủ tịch MTGPMN)
lập ra. Ít lâu sau, một số HĐ Nhà Bè cũ gia nhập Đạo Đông Thành do
tr.Trần Văn Đước chủ trì. Tr.Trần Hữu Khuê vừa ra tù ngoài Quảng trị
về tội hoạt động cộng sản, lánh về Saigon, được tr.Phan Kim Phụng
giao coi Đạo Cửu Long, thay thế tr.Abdul Chek (gốc Ấn độ, có Pháp
tịch) cũng lộ diện là theo cộng sản thời điểm này, phải bỏ trốn lên
Nam-Vang.
- Nhóm Bình xuyên (Bẩy Viễn) bị dẹp sòng bạc và nhà chứa, mưu đảo
chính, tấn công đốt phá mấy nơi ở Saigon. Thủ tướng Ngô Đình Diệm
được sự hợp tác của lực lượng Trịnh Minh Thế (Cao Đài), ổn định tình
thế, mở chiến dịch Rừng Sát truy lùng tàn quân Bình xuyên. Hội đồng
Cách Mệnh tổ chức trưng cầu dân ý truất phế Quốc trưởng Bảo Đại, bầu
quốc hội lập hiến. Ban hành Hiến Pháp Việt Nam Cộng Hòa (VNCH).
Ô.Ngô Đình Diệm đắc cử tổng thống ; ô.Nguyễn Ngọc Thơ đứng chung
liên danh, là phó tổng thống.
- Mao Trạch Đông cử 2 ủy viên qua chỉ đạo đảng CSVN “cải cách ruộng
đất”. Hồ Chí Minh lên làm chủ tịch đảng, để Trường Chinh, Tổng bí
thư, phát động đợt 1 đấu tố, phân định thành phần giai cấp. Đợt 2
sửa sai cải cách ruộng đất qua chiến dịch “trăm hoa đua nở” như ở
Trung quốc, giúp đảng phát hiện một số phần tử trí thức tưởng có thể
thẳng thắn góp ý phê bình xây dựng. Tiêu biểu là vụ án Nhân Văn giai
phẩm khiến nhiều nhà trí thức và văn nghệ sĩ sĩ bị cầm tù, biệt giam
hàng chục năm, bỏ ngoài lề xã hội không có khẩu phần : Nguyễn Hữu
Đang, Nguyễn Mạnh Tường, Trần Dần, Phùng Quán, Văn Cao, v.v. Ô. Phan
Khôi bị cô lập, chết không minh bạch ở Hà nội.
1956 - Tr. Trần
Văn Lược, cựu Bầy trưởng (Bạch mã), có tr. Vũ Thanh Thông phụ tá,
lập Đạo Tân Bình và nhờ sự yểm trợ của tr. Trần Văn Thao ở Tổng Nha
Thanh Niên, tạo lập đạo quán ở sân quần vợt 75 Phan đình Phùng. Tr.
Nghiêm Văn Thạch lập Liên Đoàn Vạn kiếp và Liên Đoàn Đống Đa, lấy
căn cứ là Vườn Tao Đàn, mở đầu sự chiếm hữu địa điểm này ngày chủ
nhật bởi nhiều đơn vị HĐ theo đà sinh khí mới mà phát triển thêm ở
Saigon. Tr.Phan Kim Phụng yêu cầu tr.Nghiêm Văn Thạch tiếp nhận 2
Liên Đoàn di cư từ Phát diệm tá túc ở khu vực Bình Xuyên cũ gần cầu
chữ Y. Kết quả là sự tái lập Đạo Hoa Lư (nguyên ở Ninh Bình, Bắc
Việt). Châu Gia định khởi thủy có 2 đạo Cửu Long và Bến Nghé, lần
lượt tăng thêm Tân Bình, Hoa Lư, rồi Đông Thành.
- Trại Dự Bị Tráng ở Bảo Lộc để kiến tạo, mở tiếp Trại Trường Hồi
Nguyên (chỉ ở cấp Bạch Mã, vì chưa có DCC thụ ủy để cấp Bằng Rừng)
đồng thời cho 3 Ngành Ấu - Thiếu - Tráng. Tr. M.Liệu là Trại trưởng
; tr.Ngô Đình Bảo là quản lý. Tr. Cung Giũ Nguyên chính thức trở lại
sinh hoạt, là thành viên Ban Huấn luyện Hồi Nguyên. Trách vụ UVHL do
tr.T.T.Dương Vân, TUV, kiêm nhiệm. Tr.Tôn Thất Dương Vân thuyên
chuyển vào Nam, rời địa chỉ Hội về Saigon, tái thỉnh ô.Trần Văn Thân
làm Hội trưởng.
- HĐVN xin gia nhập Tổ chức HĐ Thế giới (WBSO - World Boy-Scouts
Organization). Ủy viên giám đốc VP Á châu Thái Bình Dương (AC.TBD),
tr.Padolina, sang Saigon tiếp xúc và chỉ dẫn. Theo nhận định của Vân
Phòng HĐ Thế giới (Geneva), HĐVN điều chỉnh 2 tiêu chuẩn căn bản còn
thiếu sót trong hồ sơ : (1) ghi thêm rành mạch «bổn phận tâm linh»
vào Lời Hứa thứ nhất ; (2) vẽ lại huy hiệu «Bông Sen» cho phù hợp
thêm với nét vẽ Bông Bách Hợp (huệ), biểu hiệu chung do BP ấn định.
- Tr. Nghiêm Văn Thạch vận động Đài Saigon dành cho HĐVN một kỳ 15
phút phát thanh hàng tuần. Bộ TUV ủy nhiệm luôn tr. Nghiêm Văn Thạch
phụ trách.
- Trong phiên họp kín của đại hội khối CS ở Moscow, Kruschev đọc báo
cáo về tệ “sùng bái cá nhân” khiến Staline phạm nhiều tội ác. Đây
chính là một thừa nhận nửa vời về sự tàn bạo phi nhân của mô hình
chế độ Mác-xít kiểu Lénine - Staline.
1957 - HĐVN được
thừa nhận là thành viên HĐ Thế giới.
- Tr. Mai Liệu và
tr. Cung Giũ Nguyên qua dự khóa quốc tế Trưởng Huấn Luyện ở Gilwell.
- Đại hội đồng thảo
luận đề nghị do tr. Trần Bạch Bích (bà Mai Liệu) trình bày : Hội cải
đổi thành Tổng hội hay Liên hội, với một Chi hội dành cho Nam và một
cho Nữ phái, theo hệ thống đoàn ngũ riêng nam nữ của Phong trào va
Tổ chức HĐ Thế giới. Thái độ không tán thành của các trưởng Tôn Thất
Dương Vân, Cung Giũ Nguyên, khiến khi biểu quyết, đa số ĐHĐ bác bỏ
đề nghị.
- Bộ Xã hội nhờ tr.
Nghiêm Văn Thạch điều khiển Trại hè Xã Hội ở Vũng Tàu dành cho cô
nhi và trẻ em nghèo. Một nhóm thiếu sinh thuộc Châu Gia định tự
nguyện, được tuyển chọn để giúp đoàn ngũ và làm cột trụ hoạt náo.
Thành quả tốt khiến Bộ Xã hội tin tưởng, về sau mỗi năm có trại đều
nhờ Châu Gia định cử Trưởng và đoàn sinh tiếp tục điều khiển.
- Tổng
thống Ngô Đình Diệm bác bỏ đề nghị (do Thủ tướng Phạm Văn Đồng) hiệp
thương về tổng tuyển cử dự liệu trong một tuyên cáo phụ đính Hiệp
định Geneva. Hiệp định chỉ có đại diện Pháp và VM ký, không có sự
đồng ý của Ngoại trưởng Trần Văn Đỗ (Quốc gia VN) ; thực trạng là
thỏa hiệp đình chiến giữa hai phe Pháp / VM mà thôi. Chủ tịch Hồ Chí
Minh và đảng CS lập kế hoạch "chiếu cố miền Nam".
1958 - Tr. Trần Bạch Bích lập đơn
vị rồi Hội Nữ HĐVN. Hội trưởng đầu tiên là bà Nguyễn Văn Tống ; TUV
là tr. Trần Bạch Bích. Từ lúc này cho tới 1975, khi nói Hội HĐVN,
phải hiểu đúng là Hội (Nam) HĐVN.
- Tr. Phan Như Ngân
được bầu là TUV thay thế tr.Tôn Thất Dương Vân. Tr. Cung Giũ Nguyên
được bổ nhiệm UVHL, kiêm thụ ủy Trại Trưởng Gilwell - Deputy Camp
Chief, DCC - Thiếu và Tráng. Tr. Nguyễn Thúc Tuân chính thức thụ ủy
là Akéla Leader (Ấu). Quyết định rời Trại Trường từ Bảo Lộc lên
Dalat, ở địa điểm Khóa huấn luyện Trưởng 1936 và Hội nghị Trưởng
1953 bên hồ Than Thở. Quả đồi xây dựng trại đặt tên là đồi Tùng
Nguyên, nên Trại Trường cũng được gọi là trại Tùng Nguyên. Tr. Đoàn
Văn Lụy (Đạo trưởng Xuân hòa tân lập) làm Quản lý trại. Khóa 1 Bằng
Rừng Ấu, Thiếu, và Tráng.
1959 - Cao điểm của
Phong trào HĐVN ở phần lãnh thổ VNCH. Tại Saigon có thêm Đạo Xuân
Hòa ; hầu hết các tỉnh từ Quảng trị trở vào đều có đơn vị HĐ đông
đoàn sinh. Nhân số ước lượng 15.000.
- Lần đầu, một hội
Á châu (Phi Luật Tân), được giao nhiệm vụ tổ chức Họp bạn Thế giới.
Và lần đầu, một phái đoàn thiếu sinh HĐVN gồm 2 thiếu đoàn tham dự
trại, nhờ sự vận động của tr. Nguyễn Thành Cung để chính phủ VNCH
đài thọ tiền máy bay. Trưởng phái đoàn là tr. Huỳnh Văn Nhu (TTK).
Một đơn vị tập hợp thiếu sinh các Đạo miền Nam do tr. Nghiêm Văn
Thạch phụ trách, có tr. Đỗ Văn Ninh phụ tá. Một đơn vị tập họp thiếu
sinh các Đạo miền Trung và Cao Nguyên do tr. Lê Mộng Ngọ phụ trách,
có tr. Phan Mạnh Lương phụ tá. Trong dịp này, vị Tổng tuyên úy Công
giáo, LM.Nguyễn Văn Thích tháp tùng phái đoàn, đã phổ biến mấy bài
ca do LM sáng tác. Hai bài về sau truyền tụng khắp nơi là "Cái nhà
của ta " và "Nguồn thật ". Và bài «Hò Dô ta» của HĐVN đã làm nhịp
đều bước cho cả tiểu trại khi diễn hành.
- HĐVN mua căn nhà
số 18 đường Bừi Chu Saigon làm trụ sở, nhờ kết quả cuộc xổ số HĐ do
sáng kiến của tr. Huỳnh Văn Nhu.
- Thay đổi trong
đồng phục : áo sơ-mi màu kaki thay vì áo màu củ nâu (miền Nam không
có củ nâu ; vải nhuộm hóa học nhập cảng mỗi năm một màu nâu khác
nhau). Tr. Lâm Tô Bông sản xuất và cho Hội mua chịu mấy ngàn thước
vải kaki, hoàn trả dần theo số lượng tiêu thụ.
- Bs.Wong, Hiệu
trưởng trường trung học Pháp-Hoa ở Chợ Lớn, tiếp xúc với tr. Nghiêm
Văn Thạch, ngỏ ý muốn tổ chức đơn vị HĐ gồm giới trẻ gốc Trung Hoa.
Được sự ưng thuận của Bộ TUV, tr.Nghiêm Văn Thạch, có tr. Đỗ Văn
Ninh trợ lực, tổ chức những buổi học tập cho số giáo chức của trường
tự nguyện gia nhập, nhận lời hứa HĐ của các Dự Trưởng. Chương trình
đào tạo Sơ luyện kết thúc, các tân Trưởng bắt đầu thu nhận đoàn sinh
và lập đơn vị. Những đơn vị này họp thành Đạo Kỳ Hòa ; tr. Đỗ Văn
Ninh xung phong làm Đạo trưởng.
- Họp Bạn Phục Hưng
dịp lễ Giáng sinh tại Lâm viên Trảng Bom, kỷ niệm 30 năm HĐVN. Phó
Tổng thống Nguyễn Ngọc Thơ, đại diện Tổng thống, chủ tọa lễ khai
mạc.
-Vào khoảng tàn lửa
trại khai mạc họp bạn, lực lượng Giải Phóng Quân (do mỉền Bắc lập vả
điều khiển) chống chính quyền Ngô Đình Diệm đột kích tỉnh lỵ Tây
Ninh, chiếm kho đạn và phá sập tòa tỉnh trưởng, mở màn trận chiến
sau gọi là VN-II (1959-75).
- Thành lập Văn
phòng Liên Lạc Phật giáo. Tr. Tôn Thất Dương Vân được đề cử là Văn
phòng trưởng. Tr. Nghiêm Văn Thạch phụ trách tiếp xúc với Chùa Ấn
Quang, thỉnh mời được Thượng tọa Thích Thiền Định làm Cố vấn Giáo
hạnh cho Hội. Kể từ đây, trong giờ tinh thần ở trại, ngoài lễ Công
giáo (có Tổng Tuyên úy từ 1952), bắt đầu có khóa lễ Phật giáo. Trước
1945, khi HĐ Công giáo xem lễ, tất cả HĐS và trưởng còn lại tập họp
nghe thuyết giảng về «đạo làm người» theo tinh thần nho học. Từ
1950, giờ tinh thần đối với đoàn sinh không phải là Công giáo dành
cho trưởng tùy nghi thuyết giảng về Luật và Lời Hứa HĐ, hoặc về một
đề mục luân lý đạo đức tổng quát.
- Mục sư Lê Hựu
được mời làm Tổng Tuyên úy Tin Lành, hoàn tất thành phần đại diện
tôn giáo trong Hội đồng Trung ương.
- Khóa huấn luyện
chung Tuyên úy (Công giáo) và Cố vấn Giáo hạnh (Phật giáo) ở Trại
Tùng nguyên, ngoài những khóa thường niên cho 3 Ngành HĐ
- Tr. Trần Văn Khắc
chính thức trở lại sinh họat, tổ chức Ban Bảo trợ Đạo Lâm Viên. Tr.
Nguyễn Duy Thu Lương nhận chức TUV, thay thế tr. Phan Như Ngân.
- Đại hội đảng CS ở
Hà nội lập Trung ương cục Miền Nam để chỉ huy cuộc chiến võ trang,
dưới danh hiệu Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam VN (MTGP), tổ chức theo
công thức MTVM khi trước.
1962 - Tr. Nguyễn Thành Cung (Phó
hội trưởng) nhận chức Hội trưởng, thay thế ô.Trần Văn Thân xin từ
nhiệm. Tr. Nguyễn Hữu Mưu được bầu làm TUV, thay thế tr. Nguyễn Duy
Thu Lương mãn nhiệm kỳ.
- HĐVN thu nhận đơn
vị EDF gồm học sinh VN ở trường J.J.Rousseau (Chasseloup-Laubat cũ)
; lập thành Đạo Diên Hồng do tr. Nguyễn Thượng Lược, Ủy viên quốc
tế, phụ trách.
1963 - Vụ đàn áp Phật giáo châm
ngòi nổ cho cuộc đảo chính được chính quyền Kennedy, qua tay tân đại
sứ Cabot Lodge, yểm trợ. Tổng thống Ngô Đình Diệm và em là Cố vấn
Ngô Đình Nhu bị tướng Dương Văn Minh, cầm đầu phe đảo chính, ngầm
cho lệnh sát hại. Lập chính quyền quân nhân do tướng Dương Văn Minh
lãnh đạo, ô.Nguyễn Ngọc Thơ là Thủ tướng. Không bao lâu, tướng
Nguyễn Khánh đảo chính, ép tướng Dương Văn Minh ly hương sang
Bangkok (Thái lan) với hàm và lương bổng đại sứ lưu động.
- Tr. Cung Giũ
Nguyên từ nhiệm ; trách vụ UV.HL và DCC Thiếu, Tráng, khuyết một
thời gian. Các khóa huấn luyện ở Tùng nguyên bị gián đoạn.
- Khóa tu nghiệp
Trưởng Huấn Luyện lần đầu tổ chức ở Viễn Đông (First Far-East
Training-The-Team Course) tại Thái Lan, do Trại trưởng Gilwell đích
thân hướng dẫn, có một phái đoàn hùng hậu Trưởng HL/HĐVN tham dự.
- Tổng
thống Johnson quyết định oanh tạc Bắc Việt sau khi tố cáo là 2 chiến
hạm Maddox và Turner bị hải quân miền Bắc tấn công ở Vịnh Bắc Việt.
1965 - Phân hóa trong hàng ngũ
Nữ HĐVN thành hai hội và hai Bộ TUV đối nghịch, có lần Tổng Nha
Thanh niên đứng ra làm trọng tài hòa giải cũng không có kết quả. Tr.
Nguyễn Chữ bị ám sát chết ở gần nhà (Tân định, Saigon) ; không rõ
thủ phạm (có phần là sát thủ của MTGPMN).
- Quân lực Hoa Kỳ
trực tiếp tham chiến ở VN. Cường độ chiến tranh gia tăng mau chóng.
- Bất đồng nội bộ
vì tinh thần bè phái địa phương khiến chính phủ dân sự tự ý rút
lui, giao hoàn quyền lực cho phe quân nhân. Tướng Nguyễn Văn Thiệu
trở nên Chủ tịch Ủy Ban Lãnh Đạo (quốc trưởng) ; tướng Nguyễn Cao Kỳ
là Chủ tịch Ủy Ban Hành Pháp (thủ tướng). Ban hành Hiến pháp nền Đệ
nhị Cộng hòa. Liên danh Nguyễn Văn Thiệu - Nguyễn Cao Kỳ đắc cử tổng
thống và phó tổng thống.
- Tr. Phan Thanh Hy
nhận chức Hội trưởng, thay thế tr. Nguyễn Thành Cung. Tr. Trần Điền
là TUV (thay thế tr. Nguyễn Hữu Mưu) kiêm Uỷ Viên Huấn Luyện và DCC
Tráng ; tr.Lê Mộng Ngọ là DCC Thiếu ; tr. Lê Gia Mô là DCC Kha
(Ngành do tr.Trần Điền mới lập cho lứa tuổi 16-18 ; tương đối chậm
trễ so với sự cải tiến thành 4 Ngành của HĐ Thế giới) ; tr. Nguyễn
Thúc Tuân vẫn là Akéla Leader.
- Số đoàn sinh ở
thủ đô Saigon và phụ cận phát triển mạnh phải chia thành 2 Châu : 1-
Gia Định với các Đạo Bạch Đằng, Bắc Thành, Bến Nghé, Bình Than, Đông
Thành, Thủ Đô ; 2- Saigon với các Đạo Biển Đông, Diên Hồng, Hải
Long, Hoa Lư, Tân Bình, Tây Hồ. Nhân số đó điền thế phần nào số suy
giảm đi vì những đơn vị ở khu vực chiến sự phải di tản không thể
hoạt động nữa. Ấn hành bản dịch Việt ngữ 4 cuốn sách căn bản của BP
: Sách Sói Con, HĐ cho Trẻ em, Đường Thành công, Hướng dẫn cho
Trưởng HĐ, nhờ sự tài trợ của Ford Foundation.
1967 - Tr. Huỳnh Văn Diệp đắc cử
TUV, thay thế tr. Trần Điền. Đồng thời, tr.Mai Liệu thay thế là UVHL
kiêm DCC Tráng.
1968 - Dịp hưu chiến tết nguyên đán
Mậu Thân, bất thần lực lượng MTGPMN tổng tấn công Saigon và các
thành phố miền Nam. Làm chủ thị xã Huế ba tuần lễ, khi lực lượng
MTGPMN rút lui, người ta phát hiện nhiều mộ tập thể nạn nhân bị sát
hại quanh thị xã và trên lộ trình lui quân.
-Trong số
nạn nhân, có hai trưởng HĐ thuộc thế hệ tiền phong. Gia đình đi tìm
phát hiện được di hài của Tr. Trần Điền, thượng nghị sĩ, trong một
nấm mộ tập thể nhờ tấm thẻ căn cước sót trong túi áo. Tr. Võ Thành
Minh bị bắt khi cứu trợ dân chạy giặc và đưa đi giam trong rừng phía
biên giới Lào-Việt. Trưởng hai lần vượt ngục không thành công ; lần
thứ hai bị đánh chết.
1969 - Tr.
Nguyễn Văn Thơ nhận chức Hội trưởng. Tr. Trần Văn Lược là TUV, thay
thế tr. Huỳnh Văn Diệp. Tr. Lê Mộng Ngọ là UVHL.
- Ô.Hồ Chí Minh
chết ở Hà nội. Lê Duẩn thay thế là Tổng Bí thư CSVN, nhất định đảy
mạnh thêm chiến tranh ở miền Nam.
- Hội nghị Paris về
VN. Tuy có 4 phái đoàn trong phòng họp (bà Nguyễn Thị Bình là trưởng
đoàn MTGP), chủ chốt thực sự - đứng ngoài - là Phó Tổng thống Nguyễn
Cao Kỳ (giai đoạn đầu), Lê Đức Thọ (Ủy viên Bộ Chính trị, Trung ương
đảng CSVN), và Ngoại trưởng Kissinger.
1970 - Họp bạn Giữ Vững tại Suối
Tiên (Thủ Đức) kỷ niệm 40 năm HĐVN. Họp Bạn đón nhận phái đoàn HĐ
Quân đội mới tổ chức, dành cho con em gia đình quân nhân, không tham
gia HĐVN.
- Nhân một tướng
lãnh Hoa Kỳ, cũng là cấp Trung ương của BSA, qua thị sát sự thực
hiện kế hoạch VN hóa chiến tranh của tổng thống Nixon, tr. Nguyễn
Quang Minh đề nghị với TUV. Trần Văn Lược cử đương sự làm đại diện
yết kiến ông, xin BSA nhận đỡ đầu cho HĐVN coi như thành phần phụ
thuộc HĐ Mỹ, sau đó HĐVN tha hồ hưởng viện trợ tiền bạc, phương tiện
! Tr. Trần Văn Lược hội ý, bị Tr. Nghiêm Văn Thạch, Phó TUV, phản
đối quyết liệt, nên không đưa đề nghị lạ đời này ra lấy biểu quyết.
1971 - Một thiếu đoàn gồm HĐS
thuộc nhiều Đạo được Bộ Thanh niên tài trợ một phần sở phí qua Nhật
Bản dự Họp bạn Thế giới kỳ XIII, cùng với phái đoàn đại diện HĐVN do
TUV. Trần Văn Lược hướng dẫn dự đại hội đồng của Tổ chức Thế giới.
- Hòa đàm Paris dậm
chân tại chỗ. Kissinger và Lê Đức Thọ mật nghị bên lề. Quân đội VNCH
hành quân tảo thanh chiến khu VC trên đất Mên và Hạ Lào (đường mòn
Hồ Chí Minh). Kế hoạch Hạ Lào bị lộ ; VC đã chuẩn bị sẵn tuyến vây
hãm, lập tức tấn công ào ạt các vị trí VNCH chưa kịp củng cố. Không
lực Mỹ từ chối yểm trợ, tiếp tế và tải thương như đã hứa, khiến
chiến đoàn VNCH phải vội vã triệt thoái với thiệt hại nặng.
-
Ô.Nguyễn Văn Thiệu gạt bỏ ô.Nguyễn Cao Kỳ, lập liên danh với ô.Trần
Văn Hương, ứng cử tổng thống nhiệm kỳ II. Các đối thủ lần lượt tẩy
chay, không tranh cử. Liên danh Thiệu - Hương độc diễn, đương nhiên
đắc cử.
1973 - Hiệp định Paris đưa tới
đình chiến «da beo» ở VN để quân đội Mỹ triệt thoái hết khỏi miền
Nam và được hoàn trả vài trăm phi công máy bay bị bắn rớt trên miền
Bắc, đổi lấy cả trăm ngàn tù binh CS trong các trại giam VNCH. Những
cựu tù binh VC tức khắc trở về miền Nam phục vụ chiến trường.
Kissinger và Lê Đức Thọ được tặng giải Nobel về Hòa Bình, nhưng Lê
Đức Thọ không nhận vì biết VC sẽ không tuân thủ hiệp định.
1974 - Họp bạn Tự Lực tại Dòng Đồng
công Thủ đức. Đơn vị sắc tộc diễn hành trong bộ y phục cổ truyền ;
Ngày Về Nguồn chung toàn trại nhắc nhở bản sắc VN.
- Trong «mùa hè đỏ
lửa» (tựa đề tập phóng sự chiến trường của nhà văn Phan Nhật Nam,
trở thành tên gọi cuộc chiến lúc đó), VC pháo kích và nã liên thanh
tàn sát gần trọn đoàn hàng ngàn dân chúng di tản trên quốc lộ 1 từ
giới tuyến về Huế. Quân đội VNCH tự lực đẩy lui địch quân, khôi phục
được Quảng Trị với nhiều tổn thất nhân mạng.
1975 - Cuộc kiểm kê danh sách thừa
nhận và bảo hiểm 1974 cho thấy tổng số HĐVN là 12.432 người gồm có :
2.195
Trưởng ; trong số có 185 Bằng Rừng và 175 Bạch Mã.
882
Tráng sinh trong 94 Tráng đoàn (134 Trưởng)
1.332 Kha sinh trong 70 Kha đoàn (277 Trưởng)
5.265 Thiếu sinh trong 246 Thiếu đoàn (847
Trưởng)
2.758 Ấu sinh trong 145 Bầy (595 Trưởng).
- VC chiếm Phước
Long, rồi đánh úp Ban Mê Thuột. Quyết định "tái phối trí" của Tổng
thống Nguyễn Văn Thiệu rút Nhảy Dù và Thủy quân Lục chiến về Saigon,
Quân đoàn 1 từ giới tuyến về Đà Nẵng, và Quân đoàn II từ Pleiku về
Phú yên, tạo ra cảnh hỗn loạn chết chóc thê thảm, tan rã nhanh chóng
không vãn hồi được. Sư đoàn 18 với tướng Lê Minh Đảo cố gắng cầm cự
ở tuyến phía Đông (Xuân lộc, Long bình, Biên hòa) để bảo vệ Saigon.
Ngày 27.4, theo điều kiện tối hậu thư VC do đại sứ Hoa Kỳ chuyển
giao, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu với Thủ tướng Trần Thiện Khiêm từ
chức, được Hoa Kỳ đưa sang Đài Loan (Taiwan). Ngày 28.4, quyền Tổng
thống Trần Văn Hương xin quốc hội trao quyền cho ô. Dương Văn Minh.
Thủ tướng chỉ định Vũ Văn Mẫu yêu cầu người Mỹ ở miền Nam ra đi hết
trong vòng 24 tiếng. Ngày 30.4, trong khi ô. Dương Văn Minh còn mơ
tưởng nhờ trung gian của đại sứ Pháp Merillon để thương thuyết với
«người anh em», chiến xa GPQ từ xa lộ Biên Hòa tiến vào ủi xập hàng
rào Dinh Độc lập. Cán bộ chỉ huy bắt "tổng thống" Dương Văn Minh đọc
lời hiệu triệu đầu hàng đem đi phát thanh. Ngày 01.5, mít-tinh chiến
thắng tại khuôn viên dinh Độc Lập, Saigon, có mặt đầy đủ Lê Duẩn và
cấp lãnh đạo từ Hà Nội vô. MTGP ra thông cáo tự giải thể (1976) cùng
với 2 đảng trong MTVM (cải ra Mặt Trận Tổ quốc) là Dân chủ và Xã
hội. Đảng CSVN công khai áp dụng chế độ chuyên chính (độc tài toàn
trị).
- Cũng như ở miền
Bắc năm 1954, HĐS miền Nam và miền Trung chứng kiến sự lộ diện của
các phần tử CS và đám cảm tình viên trong hội. Tại Saigon là các
trưởng Phan Kim Phụng, Trần Văn Đước, Trần Hữu Khuê, Nguyễn Hữu Nhơn
(Bến Nghé), v.v. Tr. Trần Văn Đước bị tước đoạt phần lớn của cải
trong chiến dịch "đánh tư sản " bất kể thành tích công trạng, bày tỏ
lòng căm phẫn bằng nhiều biểu ngữ treo trên vách phòng ông xử dụng
lén tiếp tục hành nghề sửa và bán kính mắt, mấy năm sau ôm hận qua
đời . . .
- Ngày 02.5.75, Ủy
ban quân quản thành phố đổi tên là TP. Hồ Chí Minh ký quyết định
giải tán 2 Hội Nữ và Nam HĐVN, tịch thu tài sản. Sáng 03.5.75, một
số VC từng đội lốt HĐ, dẫn đầu bởi ô.Trịnh Long Việt (Nhà Bè), ồn ào
tới «tiếp thu» Hội quán đường Bùi Chu. UV. Thường Trực Nguyễn Đức
Phúc đòi xuất trình giấy chứng minh mới chịu bàn giao. Mấy ngày sau,
dụng cụ khí mãnh lưu giữ tại hội quán thấy bày bán la liệt ở chợ
trời ! Nhưng mục tiêu chính của đám tiếp thu : số tiền 40 triệu đồng
trợ cấp để xây dựng Trại Trường Vùng III, và tiền tồn quỹ Hội gửi
chung trương mục, không lấy ra được.
----o----
- Trưởng và đoàn
sinh tị nạn trong các trại tiếp cư Fort Chaffee (Arkansas) và Fort
Pendleton (California) kết hợp thành đơn vị để tiếp tay ban quản trị
trại. Ở Fort Chaffee, Tr. Hà Dũng đề xướng, rồi luân phiên phụ trách
với tr. Nguyễn Quang Minh. Tại Fort Pendleton là tr. Trương Trọng
Trác.
- Sau khi dân tị
nạn được bảo lãnh (sponsored) định cư phân tán trên lãnh thổ Hoa Kỳ,
một số đơn vị VN tự động thành lập. Dù ký danh hay không với BSA ở
địa phương, tất cả vẫn tự nhận là HĐVN, sinh hoạt theo chương trình
và tập tục như ở quốc nội.
- Tr. Trần Văn
Tuyên mất trong trại cải tạo. Nhà cầm quyền CS dấu nhẹm không loan
báo ; khi Thủ tướng Phạm Văn Đồng qua Pháp công du còn tuyên bố
Trưởng tuy bị giam giữ nhưng vẵn khỏe mạnh !
1977 - Tr. Nguyễn Quang Minh lập
nghiệp ở Portland (Oregon), xin được tiểu bang tài trợ kế hoạch «Nhà
VN» (Việt Nam House) để hướng dẫn định cư và dạy tiếng Mỹ, dạy nghề
cho dân tị nạn. Lập Văn phòng Liên lạc HĐVN Hải ngoại, mời tr. Mai
Liệu đứng tên. Tr. Nguyễn Quang Minh là TTK nắm giữ thực quyền, một
mặt dùng phương tiện Nhà VN ấn loát, phổ biến Bản Tin VPLL/HĐVNHN,
một mặt nhận tiền ủng hộ khắp nơi gửi về, lại khấu trừ 10% lương
tháng nhân viên Nhà VN nói là để lập quỹ hoạt động HĐ ! Phô trương
giả dối là BSA tin cạy thành tích HĐ của cá nhân Nguyễn Quang Minh,
chấp nhận sự phục hoạt Hội HĐVN (bởi Nguyễn Quang Minh), sẽ cho phép
tái lập trại trường Bạch Mã trên khu đất BSA tiểu bang Oregon dành
cho xử dụng v.v...
- Tại Paris, tr.
Nghiêm Văn Thạch và tr. Đỗ Đăng Di được mời hướng dẫn sinh hoạt HĐ
của một nhóm trẻ thuộc các gia đình Việt kiều trước ở Lào, do cựu
tr. Nguyễn Tấn Hơn kết hợp, lấy địa bàn là Giáo xứ. Nhận thấy mấy
người chủ chốt của nhóm có hành động mờ ám tư kỷ, hai trưởng phản
đối và nhanh chóng rút lui. Cựu tr. Nguyễn Tấn Hơn với 2 con trai
lập thành ban quản trị, đăng ký hội «Scouts Vietnamiens en France»
(SVN-F - HĐ người Việt tại Pháp) theo Luật 1901 về tự do lập hội.
SVN-F xin gia nhập EEDF, bị từ chối.
- Báo chí Mỹ ở
Portland phanh phui hành động nham nhúa của ô. Nguyễn Quang Minh
trong quỹ Kế hoạch Nhà VN. FBI điều tra ; sau đó tiểu bang đình chỉ
sự tài trợ. Nhà VN đóng cửa ; ô. Nguyễn Quang Minh bị truy tố trước
pháp đình Oregon. Tr. Mai Liệu thông báo đã lập Văn Phòng Liên Lạc
HĐVN để kế tục công tác kết hợp. Tuy nhiên, VPLL không có bản tin,
và hầu như tê liệt cho tới 1980.
- CSVN xua quân từ
miền Nam chiếm nước Mên, lấy cớ giải phóng dân Mên khỏi đám CS Khmer
Đỏ của Pol Pot - có Trung cộng hậu thuẫn - đã có chính sách diệt
chủng. Đạo quân do tướng Lê Đức Anh chỉ huy, Lê Khả Phiêu là Chính
ủy. Kế hoạch gồm thâu của đảng CS Đông Dương thành tựu với sự thiết
lập chế độ Hun Sen ở Mên, rồi Liên Minh Hữu Nghị 3 nước Việt - Mên -
Lào (1979). Tuy nhiên, đạo quân CSVN xãm lăng Mên không sao tiêu
diệt được Khmer Đỏ, xa lầy trong chiến tranh du kích, và bị thế giới
lên án.
- Tr. Nghiêm Văn
Thạch được các trưởng Nguyễn Tất Thành (cựu Phó Thiếu trưởng, Đạo
Biển Đông) và Nguyễn Thị Mai (cựu Bầy trưởng), Nguyễn Thị Nga (nữ
HĐ, em Thị Mai), muốn rời bỏ hội SVN-F, mời tới chấn chỉnh hoạt động
HĐ. Thành lập Liên đoàn Gia Định với sự ủng hộ của Hội AVITEC (hội
chuyên viên kỹ thuật gia), làm thành phần chủ lực cho Hội Nam Nữ
HĐVN tại Pháp (ASGVN), phương thức tổ chức có sự đồng ý trước của
Tổng hội HĐ Pháp (Scoutisme Français - SF). Tr. Bodino, Chủ tịch SF
(Luật Khoa Trưởng Viện Đại học Dijon) và tr. Nghiêm Văn Thạch hội
họp ở Jambville (trại trường SDF), duyệt ký thỏa hiệp chung theo đó
ASGVN trở nên Hội viên Liên kết (qui chế hoàn toàn mới mẻ), thành
viên phong trào HĐ Pháp. Cấp lãnh đạo 5 hội đoàn sáng lập HĐ Pháp
(EEDF, SDF, GDF, FEEUF, SIF) đều khen ngợi thái độ hợp tác và tinh
thần kỷ luật của HĐVN, đã tuân thủ qui tắc của Tổ chức HĐ Thế giới
không nhận thành viên tị nạn ; HĐ ly hương phải hoạt động trong
khuôn khổ hội bản địa. Họ ước mong rằng gương mẫu của HĐVN sẽ được
những đoàn gồm dân tị nạn CS Đông Âu (Hung, Tiệp, v.v...) bắt chước
thay vì ngoan cố đứng ngoài lề sinh hoạt Thế giới từ sau Đệ nhị Thế
chiến.
- Hội SVN-F tan rã.
Một trưởng đơn vị là Bùi Đức Minh tách ra lập Đoàn «Hướng Nhi» (!)
rập khuôn y hệt ấu đoàn HĐ, nhưng chẳng lâu bền.
- Ô. Nguyễn Quang
Minh bị tuyên án 8 tháng tù ở sau khi điều đình nhận tội nhẹ
(pleading guilty) để chấm dứt cuộc điều tra có thể vạch ra bằng
chứng nhiều tội nặng hơn. Luật Hoa Kỳ cho phạm nhân có hạnh kiểm tốt
được tạm phóng thích (conditional release) sau khi ở tù phân nửa
thời gian ấn định.
- Số phận các
«thuyền nhân» gây sôi nổi công luận thế giới. Dân miền Nam, trong số
có nhiều trưởng và đoàn sinh, ùn ùn ra đi tị nạn, được tiếp nhận vào
các nước Âu, Mỹ và Úc. Vài nước hạn chế di trú như Nhật bản, Đại
Hàn, Do Thái, Thụy sĩ, cũng đón một ít thuyền nhân VN tượng trưng.
Khá nhiều thuyền nhân, không rõ số lượng, mất tích vì đắm thuyền, bị
hải tặc giết, hay chết đói chết khát vì không tìm ra nơi đổ bộ. Liên
Hiệp Quốc triệu tập hội nghị quốc tế về tị nạn Đông Dương. Dưới áp
lực công luận, chính quyền VN chấm dứt các chuyến nộp vàng ra đi bán
chính thức ; nhận hợp tác với LHQ áp dụng chương trình Ra Đi Trật Tự
(ODP - Orderly Departure).
- Hoàn cảnh thuận
lợi thêm cho sự phục hoạt Phong trào HĐVN. Các Tr. Đỗ Quí Toàn,
Nguyễn Tấn Hồng, Nguyễn Trung Thoại, lập đơn vị ở Montréal, Canada
(quốc gia thứ 3 có HĐVN, sau Hoa Kỳ và Pháp). Tr. Trần Văn Khắc vượt
biển, định cư ở Canada.
- Ô. Nguyễn Quang
Minh tái xuất hiện ở Portland, tỉnh khô như không có sự việc gì đã
xảy ra... Nhân danh Tr. Mai Liệu, đương sự gửi thư mời họp bạn ở
«đồi Bạch Mã» (Oregon) kỷ niệm 50 năm HĐVN. Hưởng ứng có mười mấy
trưởng : Trần Văn Khắc, Nguyệt Minh (bà Nguyễn VănThơ), Đỗ Quí Toàn,
Hà Dũng, Trần Cao Lĩnh, Lý Nhật Hui, ... Các trưởng hiện diện xác
nhận không xử dụng cơ sở HĐVN Hải Ngoại là «của riêng» ô. Nguyễn
Quang Minh ; ủy nhiệm tr. Mai Liệu đích thân xây dựng «Văn phòng
HĐVN».
- Trung quộc bênh
vực Khmer Đỏ, tấn công tàn phá 6 tỉnh biên giới Bắc Việt để «cho VN
một bài học» (lời Đặng Tiểu Bình). VN càng tựa vào Liên Sô - do
Brejnev lãnh đạo sau khi hạ bệ Kruschev - ; nhượng Cam Ranh để Liên
Sô đặt căn cứ hải quân.
1980 - Lập đơn vị ở Na-uy (Norway -
tr. Lê Thiên Vinh), Tây Đức (Germany - tr. Tô Văn
Phước), Ý (Italy - tr. Kiều Công Cường). Nhiều đơn vị xuất hiện ở
California, nơi bắt đầu thu hút đông dân tị nạn. Hoạt động hăng hái
của các đơn vị ở đảo (Poulo Bidong, Sungei Besi, Pulau Tengah,
Galang I và II, Palawan, Bataan, Okinawa) và ở Thái lan.
- Ô. Nguyễn Quang
Minh bỏ đất Oregon về California, nơi còn nhiều người không rõ vụ
tai tiếng Nhà VN làm ô danh lây HĐ. Cổ động lập «Hội đồng Chỉ đạo
HĐVN» với Nguyễn Quang Minh là TTK ! Không ai mắc hỡm. Đương sự tiếp
tục gửi thông cáo, tài liệu lộn xộn đủ loại, dưới tiêu đề «HĐVN Hải
Ngoại». Trên thực tế, HĐVNHN là «hội ma» : tr. Mai Liệu đã thông báo
nhà chức trách tiểu bang Oregon là trưởng không đứng chịu trách
nhiệm nữa. Đồng thời, tr. Trịnh Văn Toàn cáo giác hành vi phạm pháp
của Nguyễn Quang Minh lén khai bừa địa chỉ nhà riêng của trưởng ở
Portland là trụ sở, ghi danh trưởng là thành viên quản trị ; tất cả
ngoài sự hiểu biết của trưởng, nói gì tới xin phép trước !
- Lợi dụng lần nữa
lòng tin của tr. Mai Liệu, ô. Nguyễn Quang Minh lấy danh nghĩa của
trưởng thu xếp cuộc tiếp xúc cấp chỉ huy BSA địa khu (Area) Los
Angeles. Lẽ ra tr. Mai Liệu là vai chính gặp gỡ, nhưng đương sự độc
chiếm đối thoại để phô trương như thể các đơn vị HĐVN tị nạn thành
lập do công lao và thuộc quyền lãnh đạo của đương sự ; sau đó ra
thông cáo tự phong là đại diện HĐVN trong Hội đồng Địa khu BSA Los
Angelès.
- Tờ Giữ Vững của
Chi Nhánh (CN) Pháp mở cuộc thảo luận về thể thức thích hợp để xây
dựng Phong trào HĐVN ly hương. Tr. Trần Văn Khắc nhận chủ trì công
tác.
1981 - Họp mặt Âu châu kỳ 1 tại
Paris. Quyết định hàng năm sẽ có họp mặt HĐVN Âu châu, do một CN
luân phiên tổ chức. Tập tục được thể hiện đều đặn cho tới thập niên
90, khi vài CN bắt đầu bị khủng hoảng vì thiếu trưởng, ít đoàn sinh.
1982 - Lập chi nhánh HĐVN tại
Hòa Lan (Nederland - tr. Bùi Năng Phán), Bỉ (Belgium - tr. LM.
Nguyễn Xuyên), Úc (Australia - tr. LM. Vũ Đức Thông).
- Riêng tại Hoa Kỳ
chưa có hệ thống kết hợp, duy một ban chấp hành lâm thời được chuẩn
bị để thành lập tổ chức thiện nguyện sẽ gọi là HĐVN. Lợi dụng cơ
hội, ô. Nguyễn Quang Minh nhảy vào lăm le nhận chân Ủy viên Huấn
Luyện kiêm UV Ngành Kha. Bị cự tuyệt, đương sự phổ biến thư xin rút
lui, đồng thời cam đoan đình chỉ hoạt động của HĐVNHN. Nhưng trò ma
giáo tiếp diễn với sự xuất hiện của HĐVNHN Utah do tay em Huỳnh
Thanh Tâm đứng tên. Tranh chấp hư vị giữa Nguyễn Quang Minh và Huỳnh
Thanh Tâm với thư rơi, thư ngỏ, lột mặt nạ cả đôi bên.
- Liên đoàn Bạch
Đằng (các tr. Nhật Tiến và Nguyễn Khanh) ở Orange County,
California, mời được tr. Lazslo Nagy, Giám đốc Văn phòng trung ương
HĐ Thế giới (Geneva), cùng tr. James Sand (Giám đốc Quốc tế vụ BSA),
đến giải đáp thắc mắc về tư cách thành viên của HĐVN trong hoàn cảnh
ly hương.
- Hiệp hội HĐVN
không có tên Nguyễn Quang Minh trong thành phần sáng lập và quản trị
được khai báo ở California do các trưởng Đoàn Văn Thiệp, Trần Văn
Đường, Mai Liệu, Đinh Xuân Phức, ... CN Pháp phổ biến bản Hiến
Chương và Nội Lệ do tr. Nghiêm Văn Thạch dự thảo, tham hợp tài liệu
Chủ Trương Căn Bản của Tr. Mai Liệu ; các tr. Nguyễn Tấn Hồng, Đỗ
Qúi Toàn (Canada), Trương Trọng Trác (Hoa Kỳ) có đóng góp ý kiến
trong cuộc thảo luận chung.
1983 - Hội nghị Costa Mesa
(California USA) hai ngày 02 -03 tháng 7 dl. do Hiệp hội HĐVN
triệu tập dưới sự chủ tọa của tr. Trần Văn Khắc và tr. Phan Như
Ngân, thông qua Hiến Chương và Nội Lệ Phong trào HĐVN ở hải ngoại.
Hệ thống kết hợp gọi là Hội Đồng Trung Ương (HĐTƯ), qui tụ các chi
nhánh (CN) ở mỗi nước định cư và đơn vị tạm thời ở các trại tiếp cư.
Huy hiệu gộp chung bông Bách hợp với lá Tam Diệp, tiêu biểu cả hai
phái nam nữ hiệp nhất trong Phong trào. Ban Thường Vụ là cơ cấu
chấp hành ; nhiệm kỳ đầu gồm các trưởng sau đây : Chủ tịch = tr.
Trần Văn Khắc ; Phó chủ tịch = tr. Nguyễn Văn Thơ ; Tổng thư ký =
tr. Nguyễn Trung Thoại ; Phó TTK = tr. Trương Trọng Trác ; Thủ quỹ =
tr. Mai Xuân Tý. Ban Thường Vụ được tăng cường một số Ủy viên : Ủy
viên đặc trách Nữ HĐ = tr. Trần Bạch Bích ; Ủy viên Nghiên cứu Huấn
luyện = tr. Mai Liệu ; Ủy viên đặc trách Vùng Âu châu kiêm Tiểu ban
Chương trình và Truyền thống = tr. Nghiêm Văn Thạch ; Ủy viên đặc
trách Vùng Bắc Mỹ = tr. Đoàn Văn Thiệp : Ủy viên đặc trách Vùng Á
châu TBD = tr. Đinh Xuân Phức ; Ủy viên đặc trách Thông tin Báo chí
= tr. Trương Trọng Trác (kiêm nhiệm).
- Giám đốc Văn
phòng HĐ Thế giới (Tr. Laszlo Nagy) rồi BSA trung ương lần lượt gửi
thư chào mừng sự hình thành Phong trào HĐVN. Tuy nhiên, BSA cho rằng
không cần đặt hệ thống «toàn quốc» của HĐVN trên lãnh thổ Hoa Kỳ ;
các đơn vị VN ký danh với BSA sẽ hoạt động trong khuôn khổ các hội
đồng địa khu của hệ thống BSA (Sau này, BSA đặt một cơ cấu đặc nhiệm
HĐS gốc sắc tộc - Scout Reach).
1984 - Sau nhiều lần răn đe vô hiệu
quả, mỗi lần đều có lời hứa hẹn suông sẽ cải sửa của đương sự, tr.
Trần Văn Khắc, Chủ tịch Hội đồng Trung ương, công bố (ngày 03.7)
nghị quyết khai trừ ô. Nguyễn Quang Minh ra khỏi hàng ngũ Phong trào
HĐVN.
- Tr.Hồ Thái Bạch,
cựu Đạo trưởng Tây Ninh, bị xử tử hình cùng với các chiến sĩ phục
quốc Trần Văn Bá, Lê Quốc Quân, Mai Văn Hạnh. Ô.Hạnh có quốc tịch
Pháp, sau được can thiệp, giảm án, rồi trục xuất khỏi VN.
1985 - Họp Bạn Thẳng Tiến I và đại
hội đồng Phong trào HĐVN (HĐTƯ) do chi nhánh Pháp phụ trách tổ chức,
tại trại trường Jambville (SDF). Trưởng ban điều hành là tr. Trần
Quốc Hùng, bác sĩ, cựu tráng sinh Bạch Đằng Saigon. Trưởng ban Thông
tin Báo chí là tr. Vĩnh Đào (Đạo Diên Hồng cũ).
- Hiện diện đủ mặt
Ban Thường Vụ cùng phái đoàn các chi nhánh định cư, xa nhất là Úc,
lại có CN Anh quốc mới thành lập (CN trưởng Nguyễn Đức Chung). Thêm
sự tham gia của tr. Phan Thanh Huy, cựu nhân viên giúp việc VP.HĐTG
Geneva, với thân sinh là tr. Phan Thanh Hy (cựu Hội trưởng) ; hai
trưởng thế hệ tiên khởi là ô.b. Vũ Ngọc Tân - Lê Thị Lựu ; các
trưởng (trước 1945) Nguyễn Thành Cung (cựu Hội trưởng), Trần Hiệp
Hưng, Võ Văn Sỹ. Trong phái đoàn đến từ Hoa Kỳ, có các trưởng :
Nguyễn Thị Nguyệt Minh (bà Nguyễn Văn Thơ, cựu Hội trưởng Nữ HĐVN),
Mai Liệu - Trần Bạch Bích, Trần Văn Đường, Đoàn Văn Thiệp, Đinh Xuân
Phức. Đặc biệt có 3 ủy viên HĐ bản địa tháp tùng phái đoàn chi nhánh
Bỉ, Hòa lan, Úc (Tr. William Warner, Úc, là cựu chiến binh đã dự
trận VN-II). Một thanh đoàn Hòa lan ghé Paris dự lễ khai mạc TT.1
rồi mới lên đường xuống trại hè ở bờ biển. Phái đoàn SDF gồm 4 ủy
viên trung ương do Phó Tổng ủy viên hướng dẫn, đã khiến cử tọa xúc
động vì lời tuyên bố đầy nhiệt tình : SDF triệt để hậu thuẫn cho
HĐVN ; những trẻ em tị nạn ở địa phương nào trên đất Pháp chưa có
đơn vị ASGVN cứ ghi danh với hội, nhưng sẽ tới sinh hoạt với đơn vị
SDF sở tại cho tới khi HĐVN có điều kiện nhận lãnh. Mọi người hoan
hô nhiệt liệt 2 đại diện HĐ Ba-lan (Polonia) tị nạn, một già một
trẻ, trong bộ đồng phục thời tiền chiến (đây là bước đầu kế hoạch
của chi nhánh Pháp muốn HĐ Ba-lan, sau khi có dịp tham quan hiện
trạng HĐ ly hương, trở về với Phong trào Thế giới, căn cứ trên qui
chế dành cho HĐVN. Tiếc rằng sau đó Trung ương của HĐ Ba Lan tị nạn
ở London, Anh quốc, không thay đổi lập trường). Giờ tinh thần ngày
khai mạc gồm hai khóa lễ ; thánh lễ Công giáo đồng tế do các LM.
(cựu và đương kim Trưởng HĐ) Trần Thanh Giản, Trần Công Báu, Nguyễn
Xuyên ; lễ Phật giáo do Thượng tọa Thích Minh Tâm (chùa Khánh Anh)
có Gia đình Phật tử Quảng Đức phụ tá. Ở buổi thượng kỳ khai mạc, còn
có Đại đức Thích Trí Sáng và Gia đình Phật tử chùa Linh Sơn, với đủ
các đại diện hội đoàn người Việt ở Paris như Tổng hội Sinh viên, Ái
hữu Vùng Nam, Ái hữu vùng Bắc và Đông Bắc, AVITEC, Cựu quân nhân,
Hội Người Việt Cao niên, Ái hữu Gia Long, Ái hữu Trưng Vương, Trung
tâm Văn Bút... Sau bữa cơm trưa do Ban Tổ chức khoản đãi, mọi người
dự cuộc hội thảo về phương thức bảo tồn và phát huy truyền thống VN
; chủ trương «hội nhập VỚI truyền thống» của HĐVN rất được đồng tình
tán thưởng. Sự phục hoạt HĐVN kết hợp trong một hệ thống duy nhất ở
hải ngoại được dư luận chú ý, vì khác với sự phân hóa trong hàng ngũ
tị nạn quá phổ biến sau 10 năm ly hương, nên có đặc phái viên Ban
Việt ngữ đài BBC, đài VOA, dự đủ mấy ngày trại làm phóng sự, phỏng
vấn, với nhóm phát thanh Việt ngữ Radio Enghien (phụ cận Paris), các
báo Chiến hữu và Diễn đàn (Pháp) trong ngày khai mạc.
- Đại Hội Đồng kiểm
điểm hiện trạng từng chi nhánh, chấp thuận 8 nghị quyết liên quan
đến sự cải đổi Ban Thường Vụ (BTV), các trọng điểm hoạt động chung
nhiệm kỳ kế tiếp, địa điểm họp bạn kỳ II (CN Canada nhận lãnh). Theo
lời yêu cầu của tr. Trần Văn Khắc muốn rút lui vì cao tuổi, ĐHĐ xin
Trưởng tiếp tục làm trụ cột cho Phong trào trong vị trí danh dự là
Chủ tịch Sáng lập, và bầu BTV mới gồm các trưởng : Nguyễn Văn Thơ
(chủ tịch), Nghiêm Văn Thạch (phó chủ tịch, kiêm nhiệm Ban Truyền
thống), Nguyễn Trung Thoại (TTK, tái nhiệm), Trương Trọng Trác (phó
TTK, kiêm nhiệm Ban Cổ động), Mai Xuân Tý (Thủ quỹ, tái nhiệm), Trần
Bạch Bích (Trưởng ban Nữ HĐ, tái nhiệm), Mai Liệu (Trưởng ban Nghiên
cứu Huấn luyện, tái nhiệm).
- Tổng bí thư
Gorbachev can đảm nhìn nhận chế độ Sô-Viết theo kiểu Lénine và
Staline, xây dựng trên nền tảng bạo lực, khủng bố và cưỡng chế, kinh
tế chỉ huy và bao cấp, đã khiến cho dân chúng nghèo đói, mất nhân
phẩm, mà xã hội càng ngày càng lụn bại thoái hóa, không theo kịp
trào lưu tiến bộ phát triển ở các nước tư bản. Ông đề xướng chính
sách "trong sáng" (perestroika) để cải sửa. Hậu quả tức khắc là viện
trợ "cho không " các nước CS chư hầu bị cắt giảm gần hết, số nợ tồn
đọng hàng tỉ Nga-kim - tỉ dụ tiền bán vũ khí cho chiến tranh Việt
Nam I và II bị đòi hoàn trả, khiến chế độ Hà nội bị khủng hoảng trầm
trọng cả về chính trị và kinh tế.
1986 - Nhân Lê Duẩn chết, Nguyễn
Văn Linh lên thay, theo chính sách "đổi mới " với kinh tế thị trường
đính cái đuôi "định hướng xã hội chủ nghĩa".
1987- Họp bạn Thẳng Tiến II ở đất
Trại trường HĐ Canada, gần Toronto. ĐHĐ lưu nhiệm BTV ; giao trách
nhiệm tổ chức họp bạn kỳ III cho đơn vị San José, California.
- Cựu đề đốc Hoàng
Cơ Minh và lực lượng võ trang nhỏ yếu của Mặt Trận Thống Nhất Giải
Phóng VN do ông lãnh đạo, trên đường xâm nhập từ Thái Lan về nước,
bị chặn đánh ở vùng Hạ Lào. Ô. Hoàng Cơ Minh và một số chiến hữu
cùng đường, đã tự sát ; số ít sống sót bị đưa về nước giam giữ. Mặt
Trận che dấu sự thất bại, nhiều lần khẳng định ô.Hoàng Cơ Minh còn
sống, vẫn đang hoạt động ở quốc nội !
1989 - Bức tường Berlin bị phá xập,
dẫn tới sự thống nhất Đông và Tây Đức trong hòa bình. Đến lượt
mấy chế độ kiểu Staline còn sót ở Roumania và ở Albania (Đông Âu),
bị bạo động lật đổ.
- Hội nghị quốc tế
kỳ II về tị nạn Đông Dương đặt ra chương trình cưỡng bách hồi hương
các thuyền nhân không được tiếp nhận định cư.
1990 - Họp Bạn Thẳng Tiến III tại
San José. Tr. Nghiêm Văn Thạch, Phó chủ tịch BTV, xin rút lui ; tr.
Vĩnh Đào TUV.CN Pháp, thay thế. Tr. Đỗ Phát Hai nhận trách vụ Tổng
Thư Ký BTV. ĐHĐ chấp thuận sửa đổi Bảng Luật HĐVN : vẫn giữ 10 điều
nhưng rút ngắn gọn lại.
- Ô. Nguyễn Quang Minh phô trương được giáo phái Nazarene (USA) cử
về VN với tư cách mục sư thăm dò đặt cơ sở truyền giáo. Đương sự ghé
Manila trưng giấy tờ xưa kia là Thông tin viên HĐVN trong Văn phòng
AC.TBD, xin VP yểm trợ để nhân dịp vận động tái lập HĐ ở VN. Tr. Kim
Kyu Yong, VP Trưởng, tin lời tự giới thiệu, thỏa thuận cấp chứng
minh thư cho đương sự là Thông Tin viên Danh dự. Theo báo cáo chuyến
đi của ô. Nguyễn Quang Minh, tr. Kim xin HĐ Nhật tài trợ cho "phái
đoàn quốc nội " 3 người, một là (bà) Phạm Phương Thảo, Bí thư Liên
hiệp Thanh Niên (LHTN) Saigon, muốn tham dự Họp bạn Hoàn Vũ kỳ 17
bên Đại Hàn. Nhưng phái đoàn quốc nội đó không thấy xuất ngoại. Dự
Họp Bạn 17 chỉ có ô. Nguyễn Quang Minh và cựu tr. Trần Tiễn Huyến
(từ California bay qua) mà thôi. Trên lộ trình từ Saigon ra Hà Nội
năm 1990, về sau được biết ô. Nguyễn Quang Minh đã ghé nhiều nơi,
tiếp xúc với một số cựu trưởng HĐ không biết đương sự đã bị Phong
trào HĐVN ở hải ngoại khai trừ.
1991 - Cuối cùng đến biến động ở
Nga Xô. Gorbachev bị đám CS "cứng rắn " đảo chính. Thừa cơ hội dân
chúng và quân đội cương quyết chống lại sự tái lập chế độ cũ,
Yeltsin lên nắm chính quyền, đổi thành chính thể dân chủ.
- VN phải rút quân ở Mên về, dự Hội nghị Paris và thỏa hiệp giải
pháp Sihanouk lập chính quyền liên hiệp ở Pnom Penh. Đảng CSVN đổi
thái độ, quay sang nương tựa và lấy Trung Cộng làm mẫu mực.
- Sứ quán VN ở Manila chuyển tới VP.ACTBD thông điệp của trung ương
LHTN ở Hà nội cảm ơn lời mời của VP. ACTBD năm trước ; đề nghị VP
gửi vé máy bay cho ô. Vũ Xuân Hồng, Tổng bí thư LHTN, qua Manila
thảo luận tái lập HĐ tại VN. Tr. Kim phúc đáp rằng lời mời của VP
nằm trong khuôn khổ Họp Bạn 17 đã qua rồi. Nếu VN muốn thảo luận
việc tái lập HĐ, xin trực tiếp liên lạc với TTK Văn phòng Thế giới
tại Geneva, tr. Jacques Moreillon.
- Ngày 19.12.91, tr. Hoàng Đạo Thúy tổ chức tại Hà nội một cuộc «gặp
mặt truyền thống của các HĐSVN thế hệ 1945-46 dưới sự bảo trợ của
Hội Khoa học Lịch sử VN. Báo chí và truyền thanh truyền hình nhà
nước quảng bá tin tức buổi họp mặt, nhắc nhở hư vị hội trưởng danh
dự của Hồ Chí Minh và nghị định 1946 thành lập hội - theo lẽ vẫn còn
hiệu lực !
1992 - Tr. Vĩnh Đào, Chủ tịch HĐTƯ
và BTV, gửi thư thăm hỏi tr. Moreillon và ngỏ ý rằng Phong trào HĐVN
sẵn sàng hợp tác với HĐ Thế giới trong việc tái lập HĐ tại VN.
- Ô. Nguyễn Quang Minh ký một chứng thư trên giấy có tiêu đề (ngụy
tạo) Los Angeles Area Council, BSA, cấp huy hiệu Ủy viên Huấn luyện
4 gỗ (ghi bậy là DCC !) cho tr. Hoàng Đạo Thúy. Đồng thời gửi tặng
khăn quàng Gilwell với giây đeo 4 gỗ ; nhưng nghe nói bị tr. Thúy
hoàn trả, không nhận. Đương sự quảng cáo tùm lum chuyến đi VN sắp
tới, kê giá biểu làm đại diện nghiên cứu thị trường hay đặt cơ sở
cho các xí nghiệp Hoa kỳ. Đồng thời gửi thư cho tr. Alfred Morin,
Giám đốc Quốc tế vụ (thay thế tr. James Sand), đề nghị BSA cấp viện
trợ cho lãnh vực thanh niên ở VN để khuyến khích tái lập HĐ. Được
BSA thông báo, tr. Jim Sharp, Giám đốc Chương trình, thường trực VP.
HĐTG thế tr. Moreillon công xuất, gửi cho tr. Morin bản dịch các văn
thư trao đổi giữa VP. HĐTG và HĐTƯ.HĐVN về nội vụ, khuyên tr. Morin
phải rất thận trọng khi giao dịch với ô. Nguyễn Quang Minh. Tr.
Morin phúc đáp ô. Nguyễn Quang Minh rằng BSA sẽ giúp đỡ việc tái lập
HĐ tại VN khi nào có lời yêu cầu của VP. HĐTG.
- Tr. Moreillon trở về Geneva, gửi thư ngay cho ô. Nguyễn Quang Minh
nói rõ là mọi hành động của ông chỉ có tính cách cá nhân, không có
một sự ủy nhiệm nào của VP.HĐTG. Văn thư nhấn mạnh thêm rằng VP.
HĐTG mong muốn «mọi sáng kiến về VN chỉ được xuất phát từ một nguồn
duy nhất là Hội đồng Trung ương HĐVN mà thôi». Tr. Kim Kyu Yong tống
đạt tới ô. Nguyễn Quang Minh quyết định hủy bỏ sự ủy nhiệm đương sự
làm Thông tin viên Danh dự cho VP. ACTBD, theo chỉ thị của VP. HĐTG.
- Ô. Đinh Hữu Quyến, tự giới thiệu là cựu tráng sinh, gửi thư đến
VP. HĐTG phản kháng việc HĐTG liên lạc với HĐTƯ. HĐVN. Về sau được
biết ô. Quyến là con rể tr. Tôn Thất Dương Vân.
- Tr. Mai Xuân Tý mất ở Canada.
- Một Ủy ban Liên lạc lâm thời HĐVN thành lập tại Hà nội dưới sự chỉ
đạo của tr. Hoàng Đạo Thúy, triệu tập họp mặt lớn, tung tin rằng
nhân dịp đó, nhà nước sẽ công bố quyết định cho phép Hội HĐVN phục
hoạt trên căn bản nghị định 1946. Giờ chót, không có quyết định gì
cả. Cuộc họp mặt khai diễn như dự trù, nhưng ban tổ chức tiếp nhận
chỉ thị miệng : cấm không được nêu vấn đề tái lập hội HĐ nữa. Ban
Liên Lạc đành tự giải thể. Tr. Tôn Thất Dương Vân mất ở Saigon ;
tang lễ theo nghi thức HĐ do tr. Phan Kim Phụng điều khiển.
- Tr. Vũ Ngọc Hoàn, cựu Phó Hội trưởng, cựu Chủ tịch Ủy ban Yểm trợ
các Lực lượng Kháng chiến (lúc sơ khởi, chưa trở thành MTTNGPVN do
ô.Hoàng Cơ Minh lãnh đạo), mất ở Pháp.
1994 - Họp bạn Thẳng Tiến 4 tại Le
Breuil (Pháp), nơi xuất phát của Tr. Schlemmer qua VN đảm trách công
tác thành lập Liên hội FIAS, rồi làm Trại trưởng Bạch Mã. Tr. Nguyễn
Văn Thơ xin về hưu dưỡng vì lý do sức khỏe ; Tr. Vĩnh Đào thay thế
là Chủ tịch HĐTƯ và BTV. Tr. Đỗ Phát Hai là Phó chủ tịch ; tr. Mai
Quốc Tuấn là TTK ; tr.Nguyễn Phương Túy là Phó TTK.
- Quyết định lập Phong trào HĐ Trưởng niên. Một tiểu ban gồm các
trưởng Nghiêm Văn Thạch, Lê Trường Thọ và Nguyễn Trung Thoại phụ
trách soạn thảo điều lệ HĐTN. Suy cử tr. Trần Văn Thao (cao niên
nhất của Phong Trào) làm Tiên chỉ (chủ tịch).
- Tr. Moreillon có bà Jocelyne Gendrin, Phó TUV. SDF và Ủy viên
World Committee, tháp tùng, hội kiến các tr. Vĩnh Đào, Mai Quốc
Tuấn, Nguyễn Phương Túy, trong BTV.HĐTƯ, tại Paris. Tháng sau, phái
đoàn BTV do tr. Vĩnh Đào hướng dẫn theo lời mời đến Geneva gặp tr.
Moreillon và toàn bộ Ủy viên VP. HĐTG.
- Tr. Kim, VP Trưởng AC.TBD, nhân chuyến qua Hà nội dự hội nghị
UNESCO, ghé Saigon tiếp xúc với Đạo Xuân Hòa và các tr. Cung Giũ
Nguyên, Trần Văn Lược, Phan Kim Phụng, Nguyễn Duy Thu Lương, Trần
Hữu Khuê, v.v. theo chương trình do BTV thu xếp với sự cộng tác của
tr. Trần Văn Hợp, Đạo Xuân Hòa. Chương trình thăm viếng sau phần đầu
vui vẻ phấn khởi, đã phải đình chỉ ngang vì nhà cầm quyền đe dọa bắt
giữ ai tiếp xúc với tr. Kim.
- Khóa Tráng Tùng Nguyên 2 và Trưởng Huấn luyện Canada được BSA Châu
Orange County yểm trợ tại Trại Lost Valley, do Ban HL. HĐ Canada chủ
trì. Trại trưởng là tr. Vĩnh Đào ; tr. Lê Phục Hưng là Khóa trưởng.
Lần đầu, tr. Nguyễn Tấn Đệ, ủy viên BSA đứng trong thành phần Ban Tổ
chức trại, trực tiếp cộng tác với HĐTƯ-HĐVN.
Ô. Nguyễn Quang Minh từ nhà riêng ở ngoại ô Los Angeles, điện thoại
tới trại nói đã tố cáo với Trung ương BSA (Houston) HĐVN «hội họp
chính trị» trong rừng, gay gắt to tiếng và dài lời trách mắng tr. Lê
Phục Hưng. Các trưởng hiện diện rất ngạc nhiên trước thái độ khúm
núm có phần e dè của tr. Lê Phục Hưng lúc trả lời điện thoại ô.
Nguyễn Quang Minh.
- Phát giác bất ngờ do tài liệu tr. Tôn Thất Hy thu thập : Bằng Rừng
ô. Nguyễn Quang Minh sao chụp gửi đi để phô trương không phải là
Bằng Rừng Gilwell ! Giáo phái Nazarene cũng xác nhận không hề bổ
nhiệm ô. Nguyễn Quang Minh làm mục sư bao giờ ! Giáo phái đã mướn
ông làm thông ngôn, hướng dẫn 2 mục sư Nazarene qua VN thăm dò khả
năng truyền giáo mà thôi.
- Tr. Phan Kim Phụng qua Đức và Pháp thăm thân nhân, tiếp xúc nhiều
lần với tr. Vĩnh Đào và tr. Nghiêm Văn Thạch. Cuộc tiếp xúc với VP.
HĐTG và tr. Moreillon ở trụ sở Geneva do tr. Vĩnh
Đào thu xếp, không thành tựu vì tr. Phan Kim Phụng thiếu chiếu khán
tái nhập cảnh Pháp quốc.
1995 - Tang lớn trong HĐVN : tr. Trần Văn Khắc, Chủ tịch Sáng lập,
tạ thế tại Ottawa (Canada), hưởng thọ 93 tuổi. Trong chúc thư,
Trưởng dành một ngân khoản 2.000 Gia-kim (C$) cho quỹ HĐTƯ. Hiện kim
trao sau tang lễ cho tr. Lê Phục Hưng ; qua nhiều thời gian nhắc nhở
hỏi han cả từ phía gia đình của tr. Khắc, mới được gửi nhập quỹ BTV.
BTV quyết định lấy ngày 01.7 hàng năm là «Ngày Trần Văn Khắc » để
ghi nhớ công ơn của Trưởng đối với Phong trào. Đặt ra huy chương Bắc
Đẩu và Bách Hợp ; huy chương Bắc Đẩu đầu tiên truy tặng tr. Trần Văn
Khắc.
- Sau đó, đến lượt tr. Trần Văn Đường và tr. Phan
Như Ngân mất ở Hoa Kỳ. Rồi tr. Hoàng Đạo Thúy qua đời ở Hà nội.
Tang lễ do quốc hội đứng tổ chức vì tr. Thúy, đảng viên CS,
ngoài các chức vụ quân sự, đã từng là đại biểu ở quốc
hội.
- CSVN và Hoa Kỳ thỏa hiệp bình thường hóa bang giao. Đặt văn phòng
liên lạc ở Hà nội (USA) và Washington DC (CSVN) ; chuẩn bị bổ nhiệm
đại sứ.
1996 - Đầu năm, họp bạn Thẳng Tiến
5 tại Sydney, do tr. Nguyễn Văn Thuất và CN Úc phụ trách tổ chức.
Tr. Chủ tịch Hội đồng HĐTG (World Committee), nhận lời tới cắt băng
khai mạc họp bạn cùng với Hội trưởng HĐ Úc và ngủ một đêm ở trại.
Tr. Kim (VP.ACTBD) cuối trại tới thảo luận công việc với tr. Vĩnh
Đào, hội kiến các tr. Mai Liệu, Nghiêm Văn Thạch, và dự lễ bế mạc.
Tr. Nguyễn Văn Thuất trở nên Phó chủ tịch II trong BTV.
- BTV quyết định bổ nhiệm một số Ủy viên Liên lạc để tăng cường giao
dịch với các CN và đơn vị ở Hoa Kỳ (không có hệ thống toàn quốc).
Các tr. Mai Liệu, Nghiêm Văn Thạch, được mời làm Cố vấn. Chia lãnh
thổ Hoa Kỳ thành 6 Miền, tổ chức bầu cử đại diện Miền.
- Khóa HL Training The Team (TTC) thứ 2 của HĐ Canada dành riêng cho
HĐVN tại khuôn viên Trại Giwell, Anh quốc.
- Huy hiệu HĐVN cải sửa, gồm bông Bách Hợp màu đỏ, ở giữa một vòng
tròn kết bằng sợi giây màu đỏ có nút dẹp nối hai đầu giây ở phía
dưới. Bỏ lá Tam Diệp là huy hiệu riêng của Nữ HĐ, vì từ cuối thập
niên 80, HĐTG thể hiện giáo dục liên hợp nam nữ. HĐVN là thành viên
Phong trào HĐTG có nam có nữ ; nữ trưởng và nữ đoàn sinh khỏi lập hệ
thống riêng để ký danh với Tổ chức Nữ HĐ Thế Giới (còn chủ trương
biệt lập).
1997 - Tr. Ngô Thế Tân mất ở
Pháp. Vì tr. Trần Văn Thao trở về quốc nội hưu dưỡng, Văn phòng Liên
lạc HĐTN tham khảo ý kiến, rồi suy cử tr. Mai Liệu là Đồng Chủ tịch
Phong trào Trưởng niên. Tuy nhiên cuộc sống ở quê nhà không ổn thỏa,
nên sau vài tháng tr. Trần Văn Thao lại trở về Hoa Kỳ.
1998 - Họp Bạn
Thẳng Tiến 6 tại Virginia, gần Washington DC, do tr. Võ Thành Nhân
và các trưởng Miền Đông Hoa Kỳ phụ trách tổ chức. Tr. Phạm Bá Thăng
tổ chức họp mặt cựu Đông Thành ở trại, có cựu tr. Phạm Quang Chánh
nguyên ở Đạo Nhà Bè rồi Đông Thành, từ Pháp qua.
- ĐHĐ bầu cử chủ tịch Phong trào và BTV nhiệm kỳ
mới. Không ai ứng cử ; 3 vị được đề cử : tr.Vĩnh Đào, tr.Nguyễn Văn
Thuất, tr.Lê Phục Hưng. Kết quả tr.Thuất được 1 phiếu ; tr. Hưng 4
phiếu ; phiếu còn lại (39/44) dồn hết cho Tr. Vĩnh Đào, tái cử. Tr.
Nguyễn Trung Thoại và tr. Tôn Thất Hy được tr. Vĩnh Đào mời làm Cố
vấn. Lập Ban Cố vấn (tổng cộng 4, không kể tr. Nguyễn Văn Thơ, Cố
vấn danh dự) của BTV, với tr. Mai Liệu là Trưởng ban. Hội nghị
Trưởng niên chấp nhận Hương Ước và Nội lệ Phong trào Trưởng niên
HĐVN.
- Ngày Trần Văn Khắc (01.7) trở nên Ngày Truyền
Thống để nhắc nhở và cổ xúy sự phát triển những truyền thống cao đẹp
của Phong trào, mà Tr. Trần Văn Khắc là một tiêu biểu.
- Tr. Vĩnh Đào, có tr. Nguyễn Tấn Đệ phụ tá, dự hội nghị AC.TBD ở
Hongkong. Tường thuật của tr. Vĩnh Đào về hoạt động HĐVN sau 1975,
có kèm phim Thẳng Tiến 6 với lời dẫn giải, được nhiệt liệt hoan
nghênh. Theo tr.Vĩnh Đào, Tr. Kim cho hay kể từ nay HĐVN khôi phục
vị trí cũ trong Phong trào AC.TBD, sẽ được mời tham gia mọi hoạt
động chung ; Tr. Kim yêu cầu HĐVN chuẩn bị phái đoàn đại diện dự Họp
Bạn Thế giới sắp tới ở Thái Lan.
- Tr. Phạm Bá Thăng phổ biến một lá thư đề ngày 05.10, do 9 người ký
tên. Bốn vị không đứng trong hệ thống HĐTƯ và phong trào Trưởng niên
HĐVN, gồm ôô.Trương Dư A, Nguyễn Ngọc Ấn, Nguyễn Minh Mẫn, Phạm Văn
Thạch. Một ở Canada - a. Lã Mạnh Hùng - đã tự ý ghi danh đơn vị
Montréal với HĐ Thế Tục, không đứng chung hội (Công giáo) với CN
trong Tổng Hội HĐ Canada và không nhìn nhận thẩm quyền của CN
Trưởng. 4 còn lại là các tr. Lê Phục Hưng (LĐTrưởng ở Toronto,
Canada), Nguyễn Mạnh Hà, Trần Như Hùng (Úc), Phạm Bá Thăng (Hoa Kỳ).
Lá thư buộc tội ở HĐTƯ (BTV) có tình trạng thiếu lành mạnh và thiếu
dân chủ (nhưng không nêu bằng chứng - kèm thêm hồ sơ tố cáo bậy CN
Pháp là «hội ma»), đề nghị lập một ủy ban đặc nhiệm soạn thảo thể
thức, rồi bầu cử lại BTV ! Luận cứ chủ quan, thiên lệch và chứa đựng
mâu thuẫn, khác với phong cách HĐVN, không phù hợp với tập tục lâu
năm trong việc thay đổi cấp trung ương, khiến cho không ai hưởng
ứng. Tuy nhiên, nhân dịp, BTV ủy nhiệm tr. Võ Thành Nhân lập một ủy
ban nghiên cứu, lâm thời đề nghị chỉnh bị thể thức bàu cử.
- Tr. Phan Kim Phụng mất ở Saigon.
1999 - Tháng 4
dl., ủy ban Nghiên Cứu Bầu Cử phúc trình các nhận định và đề nghị,
căn cứ trên sự thâu thập ý kiến cả trên mạng lưới điện thư quốc tế.
- Các diễn đàn chung của HĐVN trên mạng lưới điện thư quốc tế bị
nhiều kẻ xấu mạo danh HĐ hay cựu HĐ, chen vô để phổ biến lời khiêu
khích, xuyên tạc, chỉ trích vô căn cứ, mong gây chia rẽ, hoang mang
; thậm chí có kẻ ngang nhiên ngỏ lời nham nhở, chọc ghẹo một nữ
trưởng. Chiến dịch tấn công tới tấp và liên tục hệ thống HĐVN hải
ngoại - không hiểu có bàn tay bí mật chỉ huy hay không - lần này
cũng thất bại sau khi Phong trào đặt biện pháp thanh lọc các diễn
đàn HĐ, và tựu trung, những kẻ manh tâm phá hoại trước sau đều không
đạt kết quả nào cả.
2000 - Họp mặt Trưởng niên và các
đơn vị trẻ ở San José, California, kỷ niệm 70 năm HĐVN. Phát hành
cuốn kỷ yếu 70 Năm HĐVN do các Tr. Mai Liệu, Nguyễn Trung Thoại,
Trần Anh Tuấn, biên soạn và sao lục, có đủ hình ảnh và bài hồi tưởng
về các Trưởng lớp tiên khởi.
- Tr. Trần Trung Du mất ở Saigon.
- ĐHĐ bất thường ở San José yêu cầu Tr. Vĩnh Đào và BTV lưu nhiệm
đến kỳ Họp Bạn Thẳng Tiến 7, sẽ tổ chức ở địa phận Houston, Texas,
năm 2002 và do tr.Lương Hoàng Nam, UV Liên Lạc, nhận ủy nhiệm tổ
chức.
GHI CHÚ : Tài liệu
này do tôi (Nghiêm Văn Thạch) soạn thảo căn cứ theo các ấn phẩm và
các chứng nhân ở quốc nội cũng như hải ngoại, đã được các Trưởng Mai
Liệu, Nguyễn Trung Thoại, duyệt và bổ túc trước khi gửi cho các đơn
vị thuộc CN Pháp, và một số thành viên HĐTƯ-BTV . Đã gửi tới Ban Tu
Thư HĐTƯ theo lời Chủ tịch PT (Vĩnh Đào) để phổ biến, nhưng không
thấy được in và quảng bá (2001) như một tài liệu tham khảo là chủ ý
của tác giả, trong thời gian chưa có một tài liệu lịch sử trọn vẹn
về PT-HĐVN và cũng chưa có luôn một tài liệu tóm lược những biến cố
ở VN từ 1945 qua hai cuộc chiến VN-1, VN-2.
Chúng ta đã biết trận chiến kết thúc với hình ảnh (do vài phái viên
thông tấn quốc tế hiện diện ghi chụp) hai chiến xa treo cờ MTGPMN và
trung đội tùng thiết loay hoay ủi sập cổng sắt không khóa để tiến
vào Dinh Độc Lập. Toán tiền quân này bắt giữ những thành viên chính
quyền Dương Văn Minh - Vũ Văn Mẫu có mặt (CP đang thành lập và chưa
đầy đủ, chưa thực sự nhận việc thay thế CP Nguyễn Bá Cẩn), áp tải
ông Dương Văn Minh tới đài phát thanh Saigon đọc lời hiệu triệu
buông súng do viên chỉ huy lực lượng đó duyệt thảo khoảng 11 giờ
sáng ngày 30-4-1975.
Voi Già Nghiêm Văn Thạch
-w-w-
Duyệt và sửa lỗi chuyển dạng chữ từ VNI sang
unicode trước khi đưa tồn trữ trên trang Trưởng Niên Paris, tháng
6-2010.
